Digital India: ભારતમાં ડેટા સેન્ટરની ક્ષમતા 2029 સુધીમાં 6 ગીગાવોટ થવાની અપેક્ષા
Digital India
Digital India: ભારતમાં ડેટા સેન્ટરની ક્ષમતા 2029 સુધીમાં 6 ગીગાવોટ થવાની અપેક્ષા
Digital India
Digital India: ભારતમાં ડેટા સેન્ટર ઇન્ડસ્ટ્રી ઝડપથી વિસ્તરી રહી છે. એક નવા રિપોર્ટ અનુસાર, જૂન 2026 સુધી 1.6 ગીગાવોટ રહેલી ભારતની ડેટા સેન્ટર ક્ષમતા વર્ષ 2029 સુધીમાં વધીને 6 ગીગાવોટ થવાની શક્યતા છે. આ વિસ્તરણ માટે અંદાજે 110 અબજ ડોલરની મૂડીની જરૂર પડશે. આ વૃદ્ધિને મુખ્યત્વે AI વર્કલોડ અને હાઇપરસ્કેલ ક્લાઉડની વધતી જતી તૈનાતીથી વેગ મળવાની અપેક્ષા છે.
ડેટા સેન્ટરની માંગમાં 20%થી વધુનો વધારો
JLLના રિપોર્ટ અનુસાર, 2026ના પ્રથમ છ મહિનામાં ભારતના ડેટા સેન્ટર ક્ષેત્રમાં 101 મેગાવોટની માંગ નોંધાઈ હતી. આ આંકડો છેલ્લા ત્રણ વર્ષના પ્રથમ છ મહિનાના સરેરાશ કરતાં 20 ટકાથી વધુ છે. આ સમયગાળા દરમિયાન ડેટા સેન્ટરની સપ્લાય પણ મજબૂત રહી અને 85 મેગાવોટ નવી ક્ષમતા ઉમેરવામાં આવી હતી.
મુંબઈ અને ચેન્નાઈમાં સૌથી વધુ નવી ક્ષમતા
નવી ઉમેરાયેલી 85 મેગાવોટ ક્ષમતાનો મોટો હિસ્સો મુંબઈ અને ચેન્નાઈમાં કેન્દ્રિત રહ્યો હતો. અગાઉથી બુક કરાયેલી ક્ષમતાની ઝડપી ડિલિવરીના કારણે ડેટા સેન્ટરોમાં ખાલી ક્ષમતા ઘટીને માત્ર 2.8 ટકાના રેકોર્ડ નીચલા સ્તરે પહોંચી ગઈ છે. આ સ્થિતિ ભારતમાં ડેટા સેન્ટર માર્કેટની મજબૂત માંગ દર્શાવે છે.
હાઇપરસ્કેલ કંપનીઓ બદલી રહી છે માર્કેટની દિશા
રિપોર્ટ અનુસાર, વૈશ્વિક હાઇપરસ્કેલર કંપનીઓ ભારતના ડેટા સેન્ટર માર્કેટમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી રહી છે. આ કંપનીઓ નવી ડેટા સેન્ટર ક્ષમતાના આશરે 30 ટકા હિસ્સાને સેલ્ફ-બિલ્ડ સુવિધાઓ મારફતે વિકસાવવાની તૈયારી કરી રહી છે. હાઇપરસ્કેલ સેલ્ફ-બિલ્ડ પ્રોજેક્ટ્સ હેઠળ 2029 સુધીમાં આશરે 1.4 ગીગાવોટ ક્ષમતા ઉપલબ્ધ થવાની અપેક્ષા છે.
હૈદરાબાદ અને વિશાખાપટ્ટનમ બની રહ્યા છે નવા હબ
મોટા રોકાણને કારણે હૈદરાબાદ અને વિશાખાપટ્ટનમ જેવા શહેરો ગીગાવોટ-સ્તરના ડેટા સેન્ટર હબ તરીકે ઉભરી રહ્યા છે. બીજી તરફ, મુંબઈ અને ચેન્નાઈ જેવા પહેલાથી સ્થાપિત બજારોમાં પણ ઝડપી વિસ્તરણ થઈ રહ્યું છે.
વિદેશી રોકાણને સરકારની નીતિથી વેગ
તાજેતરના કેન્દ્રીય બજેટમાં વિદેશી ક્લાઉડ સર્વિસ પ્રોવાઇડર્સ માટે 20 વર્ષના ટેક્સ હોલિડેની જાહેરાત કરવામાં આવી છે, જેને 31 માર્ચ, 2047 સુધી લંબાવવામાં આવી છે. આ નીતિ બાદ ભારતમાં રોકાણની પ્રતિબદ્ધતાઓમાં વધારો થયો છે. રિપોર્ટ અનુસાર, આ પહેલ હેઠળ 50 અબજ ડોલરથી વધુની વિદેશી મૂડી રોકાણ પ્રતિબદ્ધતાઓ આકર્ષવામાં આવી છે.
$110 અબજ ક્યાં ખર્ચાશે?
2029 સુધી ડેટા સેન્ટર ક્ષમતા વધારવા માટે જરૂરી અંદાજિત $110 અબજમાંથી લગભગ $4 અબજ રિયલ એસ્ટેટ અને બાંધકામ, $18 અબજ MEP (મિકેનિકલ, ઇલેક્ટ્રિકલ અને પ્લમ્બિંગ) ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર તથા સૌથી મોટો હિસ્સો એટલે કે $88 અબજ સર્વર, રેક અને અન્ય IT સાધનો પાછળ ખર્ચ થવાની અપેક્ષા છે.
ભવિષ્યમાં SMRથી વીજળીની નવી શક્યતા
રિપોર્ટમાં એવું પણ જણાવાયું છે કે 2033 સુધીમાં નાના મોડ્યુલર રિએક્ટર (SMR) વિકસિત થવાથી મોટા ડેટા સેન્ટર કેમ્પસ માટે ઓફ-ગ્રીડ વીજળીના ઉકેલો વિકસાવવાની નવી શક્યતાઓ ઊભી થઈ શકે છે. વધતા AI અને ક્લાઉડ ઉપયોગને ધ્યાનમાં રાખતાં ભારત માટે ડેટા સેન્ટર ક્ષેત્ર આગામી વર્ષોમાં મહત્વનું ટેક્નોલોજી અને રોકાણ ક્ષેત્ર બની શકે છે.
