PM Daksh Scheme હેઠળ 1.87 લાખથી વધુ લોકોને કૌશલ્ય તાલીમ, 96 હજારથી વધુને નોકરીની ઓફર
PM Daksh Scheme
PM Daksh Scheme હેઠળ 1.87 લાખથી વધુ લોકોને કૌશલ્ય તાલીમ, 96 હજારથી વધુને નોકરીની ઓફર
PM Daksh Scheme
PM Daksh Scheme: કેન્દ્ર સરકારની પ્રધાનમંત્રી દક્ષતા અને કુશળતા સંપન્ન હિતગ્રાહી (પીએમ-દક્ષ) યોજના હેઠળ નાણાકીય વર્ષ 2020-21થી 2023-24 દરમિયાન અનુસૂચિત જાતિ (એસસી), અન્ય પછાત વર્ગ (ઓબીસી), આર્થિક રીતે નબળા વર્ગ (ઈડબલ્યુએસ), વિમુક્ત જનજાતિઓ અને સફાઈ કર્મચારીઓ સહિત 1.87 લાખથી વધુ લોકોને કૌશલ્ય તાલીમ આપવામાં આવી હતી. આમાંથી 96,162 ઉમેદવારોને નોકરી માટે પ્લેસમેન્ટ ઑફર મળી હતી. સામાજિક ન્યાય અને અધિકારિતા મંત્રાલયે ગુરુવારે જાહેર કરેલી ફેક્ટશીટમાં આ માહિતી આપી હતી.
90 ટકાથી વધુ લાભાર્થીઓએ તાલીમને ઉપયોગી ગણાવી
પીએમ-દક્ષ યોજનાના મૂલ્યાંકન અભ્યાસ અનુસાર, આ યોજના તાલીમની પ્રાસંગિકતા અને પરિણામોની દૃષ્ટિએ અસરકારક રહી છે. 90 ટકાથી વધુ લાભાર્થીઓએ જણાવ્યું હતું કે તાલીમ તેમના કારકિર્દીના લક્ષ્યો, સ્થાનિક શ્રમબજારની જરૂરિયાતો અને નક્કી કરાયેલા શીખવાના પરિણામો સાથે સુસંગત હતી.
ફેક્ટશીટમાં જણાવ્યા અનુસાર, આ યોજનાથી લાભાર્થીઓના આત્મવિશ્વાસ, આત્મસન્માન અને સામાજિક ઓળખમાં પણ સુધારો જોવા મળ્યો હતો. ખાસ કરીને મહિલાઓ અને વંચિત વર્ગોના લોકો માટે આ બિનઆર્થિક લાભો મહત્ત્વપૂર્ણ રહ્યા હતા.
₹276.47 કરોડની ફાળવણી સામે ₹309.5 કરોડનો ખર્ચ
નાણાકીય વર્ષ 2020-21થી 2023-24 દરમિયાન પીએમ-દક્ષ યોજના માટે કુલ ₹276.47 કરોડની ફાળવણી કરવામાં આવી હતી, જ્યારે આ સમયગાળા દરમિયાન યોજના પાછળ અત્યાર સુધી ₹309.5 કરોડનો ખર્ચ થયાનું ફેક્ટશીટમાં જણાવાયું છે.
અભ્યાસ મુજબ, મોટાભાગના લાભાર્થીઓ તાલીમ દરમિયાન મેળવેલી કુશળતાનો ઉપયોગ હજુ પણ કરી રહ્યા છે. તેમને લાંબા ગાળે આવક વધવાની આશા છે અને તેઓ પોતાના વિકાસમાં ફરીથી રોકાણ કરી રહ્યા છે.
યોજના હેઠળ કયા વર્ગોને લાભ મળતો હતો?
પીએમ-દક્ષ યોજના નાણાકીય વર્ષ 2020-21માં શરૂ કરવામાં આવી હતી. તેનો મુખ્ય હેતુ અનુસૂચિત જાતિ, અન્ય પછાત વર્ગ, આર્થિક રીતે નબળા વર્ગ, વિમુક્ત જનજાતિઓ અને સફાઈ કર્મચારીઓ સહિત કચરો વીણતા લોકો માટે કૌશલ્ય તાલીમની તકો ઊભી કરવાનો હતો. આ માધ્યમથી સ્વરોજગાર અને પગાર આધારિત રોજગારને પ્રોત્સાહન આપવાનું લક્ષ્ય રાખવામાં આવ્યું હતું.
યોજનાનો અમલ સામાજિક ન્યાય અને અધિકારિતા વિભાગ હેઠળ આવતાં ત્રણ નિગમો દ્વારા કરવામાં આવતો હતો. તેમાં રાષ્ટ્રીય અનુસૂચિત જાતિ નાણાં અને વિકાસ નિગમ (એનએસએફડીસી), રાષ્ટ્રીય પછાત વર્ગ નાણાં અને વિકાસ નિગમ (એનબીસીએફડીસી) તથા રાષ્ટ્રીય સફાઈ કર્મચારી નાણાં અને વિકાસ નિગમ (એનએસકેએફડીસી)નો સમાવેશ થાય છે.
તાલીમ બાદ રોજગાર આપવાની જોગવાઈ
યોજના હેઠળ તાલીમ પૂર્ણ થયા બાદ સંસ્થાઓ માટે ઓછામાં ઓછા 70 ટકા તાલીમાર્થીઓને રોજગાર અપાવવો જરૂરી હતો. જો સંસ્થા આ લક્ષ્ય પૂર્ણ ન કરે, તો તાલીમ ખર્ચના 30 ટકા જેટલી રકમની ત્રીજા હપ્તાની ચુકવણી જપ્ત કરવાની જોગવાઈ હતી.
તાલીમ સંસ્થાઓએ સંબંધિત ઉદ્યોગો સાથે સહયોગ જાળવવો પણ જરૂરી હતો, જેથી તાલીમાર્થીઓ માટે રોજગારની તકો ઊભી કરી શકાય. આ ઉપરાંત, ત્રણેય નિગમો પાત્ર યુવાનોને વ્યવસાય શરૂ કરવા માટે લોન, માર્ગદર્શન અને જરૂરી સહાય પણ આપતા હતા.
2024-25થી પીએમ-કેવીવાયમાં વિલીનીકરણ
ફેક્ટશીટ અનુસાર, નાણાકીય વર્ષ 2024-25થી પીએમ-દક્ષ યોજનાને કૌશલ્ય વિકાસ અને ઉદ્યોગસાહસિકતા મંત્રાલયની પ્રધાનમંત્રી કૌશલ્ય વિકાસ યોજના (પીએમ-કેવીવાય)માં સમાવી દેવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો.
બંને યોજનાઓ હેઠળ કૌશલ્ય તાલીમના કેટલાક ક્ષેત્રોમાં સમાનતા હોવાથી પુનરાવર્તન ટાળવા માટે આ નિર્ણય લેવાયો હતો. તાલીમ માટે જરૂરી વ્યવસાયિક ભૂમિકાઓ સ્કિલ ઇન્ડિયા ડિજિટલ હબ (એસઆઈડીએચ) પોર્ટલ સાથે જોડાયેલી હોવાથી પીએમ-દક્ષ યોજનાને પીએમ-કેવીવાયમાં વિલીન કરવામાં આવી હતી.
