New Rules: 1 નવેમ્બરથી બદલાયા અનેક નિયમો, પેન્શન, GST, ક્રેડિટ કાર્ડ અને ટોલ પાસની નવી વ્યવસ્થા
New Rules
New Rules: 1 નવેમ્બરથી બદલાયા અનેક નિયમો, પેન્શન, GST, ક્રેડિટ કાર્ડ અને ટોલ પાસની નવી વ્યવસ્થા
New Rules
New Rules: નવેમ્બર મહિનાની શરૂઆત સાથે જ દેશના નાગરિકો, કરદાતાઓ, પેન્શનર્સ, બેંક ગ્રાહકો અને રોકાણકારોને અસર કરતા અનેક નિયમોમાં ફેરફાર લાગુ થયા છે. 1 નવેમ્બર 2026થી જીવન પ્રમાણપત્ર જમા કરવાની પ્રક્રિયા, ઓડિટ કરાવતા કરદાતાઓ માટે ITR ફાઇલ કરવાની સમયમર્યાદા, GSTના નિયમો, બેંકના ક્રેડિટ કાર્ડ ચાર્જ અને ટોલ પાસની વ્યવસ્થામાં ફેરફાર કરવામાં આવ્યા છે. આ ઉપરાંત મ્યુચ્યુઅલ ફંડના ડાયરેક્ટ પ્લાન અને સોવરેન ગોલ્ડ બોન્ડ (SGB)ના સમય પહેલાં રિડેમ્પશન અંગે પણ રોકાણકારોએ ધ્યાન આપવું પડશે.
આ ફેરફારોની સીધી કે આડકતરી અસર સામાન્ય લોકોના ખર્ચ, બચત અને નાણાકીય આયોજન પર પડી શકે છે. ચાલો જાણીએ 1 નવેમ્બરથી કયા નિયમોમાં ફેરફાર થયો છે.
1. પેન્શનર્સે 30 નવેમ્બર સુધી જીવન પ્રમાણપત્ર જમા કરાવવું પડશે
પેન્શનની ચુકવણીમાં કોઈ વિક્ષેપ ન આવે તે માટે પેન્શનર્સે દર વર્ષે જીવન પ્રમાણપત્ર એટલે કે લાઇફ સર્ટિફિકેટ જમા કરાવવું જરૂરી છે. વર્ષ 2026 માટે આ પ્રમાણપત્ર જમા કરાવવાની છેલ્લી તારીખ 30 નવેમ્બર છે.
80 વર્ષ કે તેથી વધુ ઉંમરના પેન્શનર્સ 1 ઓક્ટોબરથી જ જીવન પ્રમાણપત્ર જમા કરાવી શકે છે, જ્યારે અન્ય પેન્શનર્સ માટે આ સુવિધા 1 નવેમ્બરથી શરૂ થઈ છે. પેન્શનર્સ બેંક શાખામાં જઈને, આધાર આધારિત પ્રમાણીકરણ દ્વારા ડિજિટલ 'જીવન પ્રમાણ' સુવિધાનો ઉપયોગ કરીને અથવા ઉપલબ્ધ હોય ત્યાં ડાક વિભાગની ડોરસ્ટેપ સર્વિસ દ્વારા પ્રમાણપત્ર જમા કરાવી શકે છે.
નક્કી કરેલી સમયમર્યાદામાં પ્રમાણપત્ર જમા ન કરાવવાથી પેન્શનની ચુકવણી અસ્થાયી રીતે અટકી શકે છે. તેથી પેન્શનર્સે સમયસર આ પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવી જરૂરી છે.
2. ઓડિટ કરાવતા કરદાતાઓ માટે ITRની સમયમર્યાદા 21 નવેમ્બર
આવકવેરા વિભાગે આકારણી વર્ષ 2026-27 માટે ઓડિટ કરાવવાની ફરજ ધરાવતા કરદાતાઓને ITR ફાઇલ કરવાની સમયમર્યાદામાં વધારો આપ્યો છે. અગાઉ આ સમયમર્યાદા 31 ઓક્ટોબર હતી, જેને વધારીને હવે 21 નવેમ્બર કરવામાં આવી છે.
આ વિસ્તૃત સમયમર્યાદા નિર્ધારિત નિયમો હેઠળ ઓડિટ કરાવવાની જરૂરિયાત ધરાવતા પાત્ર વ્યવસાયો, વ્યાવસાયિકો, ફર્મો અને અન્ય એકમો માટે લાગુ પડે છે. જોકે, આ રાહત તમામ કરદાતાઓ માટે નથી. ITR-1 અને ITR-2 ફાઇલ કરનારા વ્યક્તિગત કરદાતાઓ માટેની નિયમિત સમયમર્યાદા અગાઉ જ પૂર્ણ થઈ ચૂકી છે.
જે કરદાતાઓ પોતાની મૂળ સમયમર્યાદામાં રિટર્ન ફાઇલ કરી શક્યા નથી, તેઓ લાગુ પડતી શરતો અને લેટ ફી સાથે 31 ડિસેમ્બર સુધી બિલેટેડ રિટર્ન ફાઇલ કરી શકે છે.
3. GSTના નિયમોમાં ફેરફાર: નાના વેપારીઓને રાહત
1 નવેમ્બરથી GST સંબંધિત કેટલાક નિયમોમાં ફેરફાર લાગુ કરવામાં આવ્યા છે. આ ફેરફારોમાં વેચાણ પછી આપવામાં આવતી છૂટ એટલે કે પોસ્ટ-સેલ ડિસ્કાઉન્ટ અને ઇન્વર્ટેડ ડ્યુટી સ્ટ્રક્ચર ધરાવતા વ્યવસાયો માટે પ્રોવિઝનલ રિફંડની પ્રક્રિયાનો સમાવેશ થાય છે.
ઇન્વર્ટેડ ડ્યુટી સ્ટ્રક્ચર એવી સ્થિતિ છે, જેમાં કાચા માલ પર લાગતો GST દર તૈયાર ઉત્પાદન પર લાગતા દર કરતાં વધારે હોય છે. આવી સ્થિતિમાં વ્યવસાયોના નાણાં રિફંડ તરીકે અટવાઈ શકે છે. નવી વ્યવસ્થા હેઠળ પ્રોવિઝનલ રિફંડની પ્રક્રિયા ઝડપી બનાવવાનો હેતુ રાખવામાં આવ્યો છે.
GST કાઉન્સિલની 57મી બેઠકમાં નોંધણી, રિટર્ન અને રિફંડ સંબંધિત અનેક સુધારાઓને મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. આ ફેરફારોનો હેતુ વેપારીઓ માટે નિયમોનું પાલન સરળ બનાવવાનો અને તેમના રોકડ પ્રવાહમાં સુધારો કરવાનો છે.
4. ઈ-કોમર્સ વેચાણકર્તાઓ માટે નોંધણી પ્રક્રિયા સરળ બનશે
નવા GST નિયમો હેઠળ નાના ઈ-કોમર્સ વેચાણકર્તાઓ માટે નોંધણીની પ્રક્રિયા સરળ બનાવવામાં આવી છે. એકથી વધુ રાજ્યોમાં માલ વેચતા નાના વેપારીઓ ચોક્કસ શરતોને આધીન રહીને સંબંધિત રાજ્યમાં ઈ-કોમર્સ પ્લેટફોર્મના વેરહાઉસને પોતાનું મુખ્ય વ્યવસાય સ્થળ જાહેર કરી શકશે.
આ માટે વેચાણકર્તાની ઓછામાં ઓછા એક રાજ્યમાં વાસ્તવિક હાજરી હોવી જરૂરી રહેશે. તે રાજ્યમાં ભૌતિક ચકાસણી અને આધાર પ્રમાણીકરણ પૂર્ણ કર્યા બાદ અન્ય રાજ્યોમાં ઈ-કોમર્સ પ્લેટફોર્મની સંમતિથી નોંધણી કરાવી શકાશે.
આ વ્યવસ્થાથી આશરે 9.5 લાખ નાના વેચાણકર્તાઓને લાભ થવાની સંભાવના વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. GST વિભાગે નોંધણી માટે જરૂરી દસ્તાવેજો અને માહિતી અંગે પણ સ્પષ્ટતા કરી છે. નવી પ્રક્રિયા હેઠળ GST પોર્ટલ પર અરજી કરવી વધુ સરળ બનાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે.
5. PNB ક્રેડિટ કાર્ડના ચાર્જમાં ફેરફાર
પંજાબ નેશનલ બેંક (PNB)એ 1 નવેમ્બર 2026થી પોતાના Visa અને RuPay ક્રેડિટ કાર્ડ પર લાગતા કેટલાક સર્વિસ ચાર્જમાં ફેરફાર કર્યો છે.
નવા નિયમ પ્રમાણે PNBના ATMમાંથી ક્રેડિટ કાર્ડ દ્વારા રોકડ ઉપાડવા પર ઉપાડેલી રકમના 2.5 ટકા અથવા ₹400, બેમાંથી જે રકમ વધારે હોય તે ચાર્જ લાગશે. અન્ય સ્થાનિક બેંકોના ATMમાંથી રોકડ ઉપાડવા પર 2.5 ટકા અથવા ₹500, બેમાંથી જે વધારે હોય તે ચાર્જ વસૂલવામાં આવશે.
બેંકે બાકી રકમના આધારે લેટ પેમેન્ટ ફીમાં પણ ફેરફાર કર્યો છે. હવે ₹500 સુધીની બાકી રકમ પર કોઈ લેટ પેમેન્ટ ફી નહીં લાગે, જ્યારે ₹50,000થી વધુની બાકી રકમ પર મહત્તમ ₹1,200 સુધીનો ચાર્જ લાગી શકે છે.
યુટિલિટી બિલની ચુકવણી પર પણ નવો ચાર્જ લાગુ કરવામાં આવ્યો છે. એક બિલિંગ સાયકલમાં વીજળી, પાણી અને ગેસ જેવા બિલની કુલ ચુકવણી ₹50,000થી વધુ થાય તો તેના પર 1 ટકા ચાર્જ લાગશે. જોકે, પ્રતિ ટ્રાન્ઝેક્શન મહત્તમ ચાર્જ ₹2,000 રહેશે. ચેક રિટર્ન અને ECS અથવા ઓટો-ડેબિટ નિષ્ફળ જવા પર લાગતા ચાર્જમાં પણ ફેરફાર કરવામાં આવ્યા છે.
6. IndusInd બેંકમાં નિષ્ફળ ટ્રાન્ઝેક્શન પર ચાર્જ
IndusInd બેંકે પોતાના કેટલાક સેવિંગ્સ એકાઉન્ટ ધારકો માટે 1 નવેમ્બરથી નિષ્ફળ ટ્રાન્ઝેક્શન પર ચાર્જ લાગુ કર્યા છે. આ નિયમ Indus Delite, Indus Digi-start, Indus Online-Minimum Balance Required અને Indieની Star, Superstar તથા Megastar કેટેગરીના ખાતાઓને લાગુ પડે છે.
ખાતામાં પૂરતું બેલેન્સ ન હોવાને કારણે POS ટ્રાન્ઝેક્શન નિષ્ફળ જાય તો ₹25નો ચાર્જ લાગશે. આ જ રીતે IndusInd બેંકના ATMમાં પૂરતું બેલેન્સ ન હોવાને કારણે ટ્રાન્ઝેક્શન નિષ્ફળ જાય તો પણ ₹25 વસૂલવામાં આવશે.
આ ઉપરાંત, નાણાકીય કારણો સિવાય અન્ય કારણોસર ચેક રિટર્ન થાય તો પ્રતિ ચેક ₹50નો ચાર્જ લાગશે. આ તમામ ચાર્જ પર GST અલગથી લાગુ થશે. અગાઉ આ પ્રકારના નિષ્ફળ ટ્રાન્ઝેક્શન પર ચાર્જ વસૂલવામાં આવતો નહોતો.
7. મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં ડાયરેક્ટ પ્લાન ડિફોલ્ટ વિકલ્પ બનશે
સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઇન્ડિયા (SEBI)ના ચેરમેન તુહિન કાંત પાંડેના જણાવ્યા અનુસાર, 1 નવેમ્બરથી એસેટ મેનેજમેન્ટ કંપનીઓના ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પર ડાયરેક્ટ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ પ્લાન ડિફોલ્ટ વિકલ્પ બનશે.
ડાયરેક્ટ પ્લાનમાં રોકાણકાર સીધા મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં રોકાણ કરે છે, જેમાં ડિસ્ટ્રિબ્યુટરનું કમિશન સામેલ હોતું નથી. તેથી સામાન્ય રીતે તેનો એક્સપેન્સ રેશિયો રેગ્યુલર પ્લાન કરતાં ઓછો હોય છે.
બીજી તરફ, રેગ્યુલર પ્લાનમાં ડિસ્ટ્રિબ્યુશન સેવાઓનો ખર્ચ સામેલ હોવાથી તેનો એક્સપેન્સ રેશિયો વધુ હોઈ શકે છે. જો રોકાણકાર રેગ્યુલર પ્લાન પસંદ કરે તો તેને તેના વધુ એક્સપેન્સ રેશિયો અંગે માહિતી આપવી જરૂરી રહેશે.
8. ટોલ પ્લાઝાથી 20 કિમીની અંદર રહેતા લોકોને વાર્ષિક પાસની સુવિધા
ટોલ પ્લાઝાની નજીક રહેતા ખાનગી વાહનચાલકો માટે પણ નવી વ્યવસ્થા લાગુ થઈ છે. માર્ગ પરિવહન મંત્રાલયે 26 ઓક્ટોબરે GSR 917(E) નોટિફિકેશન જાહેર કર્યું હતું, જે 1 નવેમ્બર 2026થી અમલમાં આવ્યું છે.
નવા નિયમ પ્રમાણે ટોલ પ્લાઝાથી 20 કિલોમીટરના દાયરામાં રહેતા લોકો પોતાના ખાનગી વાહન માટે લોકલ વાર્ષિક પાસ મેળવી શકશે. આ માટે વાહન પર માન્ય FASTag હોવું જરૂરી છે.
જો ટોલ પ્લાઝા નગરપાલિકા વિસ્તારની બહાર હોય તો વાર્ષિક પાસ માટે ₹1,500 ચૂકવવા પડશે. જ્યારે ટોલ પ્લાઝા શહેરની અંદર હોય તો વાર્ષિક ફી ₹3,000 રહેશે. આ પાસ માત્ર એક જ ટોલ પ્લાઝા માટે માન્ય રહેશે.
જોકે, ક્લોઝ્ડ ટોલિંગ સિસ્ટમ ધરાવતા હાઇવે અથવા જ્યાં સર્વિસ રોડ ઉપલબ્ધ હોય ત્યાં આ સુવિધા લાગુ નહીં પડે.
9. નવેમ્બરમાં SGBના ચાર બોન્ડનું સમય પહેલાં રિડેમ્પશન
સોવરેન ગોલ્ડ બોન્ડ (SGB)માં રોકાણ કરનારા લોકો માટે નવેમ્બર મહિનામાં ચાર સીરીઝના બોન્ડ સમય પહેલાં રિડેમ્પશન માટે પાત્ર બનશે.
આમાં 2020-21 સીરીઝ VIIIનું રિડેમ્પશન 18 નવેમ્બરે અને 2020-21 સીરીઝ IIનું રિડેમ્પશન 19 નવેમ્બરે થવાનું છે. જ્યારે 2021-22 સીરીઝ VII માટે 2 નવેમ્બર અને 2021-22 સીરીઝ I માટે 25 નવેમ્બરની તારીખ દર્શાવવામાં આવી છે.
SGB ધારકો માટે રિડેમ્પશનની તારીખ અને લાગુ પડતી પ્રક્રિયા અંગે RBI અથવા સંબંધિત સત્તાવાર સૂચના તપાસવી જરૂરી છે. સમય પહેલાં રિડેમ્પશન માટેના નિયમો અને પાત્રતા મુજબ જ બોન્ડ ભુનાવી શકાશે.
સામાન્ય લોકો અને રોકાણકારો માટે શું મહત્વનું?
1 નવેમ્બરથી લાગુ થયેલા આ ફેરફારોની અસર અલગ-અલગ વર્ગના લોકો પર પડશે. પેન્શનર્સે જીવન પ્રમાણપત્રની સમયમર્યાદા ધ્યાનમાં રાખવી પડશે, ઓડિટ કરાવતા કરદાતાઓએ ITRની નવી તારીખ મુજબ આયોજન કરવું પડશે અને PNB તથા IndusInd બેંકના ગ્રાહકોએ નવા ચાર્જની માહિતી રાખવી પડશે.
બીજી તરફ, નાના ઈ-કોમર્સ વેપારીઓને GST નોંધણી પ્રક્રિયામાં સરળતા મળી શકે છે, જ્યારે ટોલ પ્લાઝાની નજીક રહેતા ખાનગી વાહનચાલકોને વાર્ષિક પાસનો લાભ મળી શકે છે. મ્યુચ્યુઅલ ફંડ અને SGB રોકાણકારોએ પણ પોતાના રોકાણ સંબંધિત નવી વ્યવસ્થા અને તારીખો તપાસીને નિર્ણય લેવો જરૂરી છે.
