SRK Surat: હીરા ઉદ્યોગમાં ટકાઉ વિકાસનો નવો માર્ગ: SRKના ડૉ. નીરવ મંડિરે ખરીદી અને સપ્લાય ચેઇન પર આપ્યો ભાર

SRK Sustainable Diamond Supply Chain: હીરા ઉદ્યોગમાં ગુણવત્તા અને ચમકની સાથે હવે પારદર્શિતા, પર્યાવરણની સુરક્ષા અને નૈતિક વ્યવસાયિક પદ્ધતિઓનું મહત્ત્વ પણ વધી રહ્યું છે. શ્રી રામકૃષ્ણ એક્સપોર્ટ્સ (SRK), સુરતના ચીફ હ્યુમન કેપિટલ એન્ડ સસ્ટેનેબિલિટી ઓફિસર ડૉ. નીરવ મંડિરે વ્યૂહાત્મક ખરીદી દ્વારા ટકાઉ અને મજબૂત સપ્લાય ચેઇન વિકસાવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો છે.

તેમણે જણાવ્યું કે હીરાનો સ્ત્રોત, તેની પ્રક્રિયામાં જોડાયેલા લોકો, ઉત્પાદન દરમિયાન વપરાતી ઊર્જા અને પાણી તથા સપ્લાય ચેઇનની પારદર્શિતા જેવા મુદ્દાઓ હવે વૈશ્વિક હીરા ઉદ્યોગ માટે અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ બની રહ્યા છે. કંપનીની દરેક ખરીદી માત્ર વ્યવસાયિક નિર્ણય નથી, પરંતુ તેની સાથે પર્યાવરણ, સમાજ અને નૈતિક જવાબદારી પણ જોડાયેલી છે.

‘પીપલ, પ્લેનેટ, પ્રોવેનેન્સ અને પ્રોડક્ટ’ SRKના ચાર આધારસ્તંભ

ડૉ. નીરવ મંડિરે જણાવ્યું કે SRKના સ્થાપક ગોવિંદ ધોળકિયાની વિચારધારા મુજબ વ્યવસાયનો હેતુ માત્ર આર્થિક સમૃદ્ધિ મેળવવાનો નહીં, પરંતુ લોકો અને સમાજના કલ્યાણમાં યોગદાન આપવાનો પણ છે. આ અભિગમને કંપનીએ લોકો, પર્યાવરણ, હીરાના મૂળ સ્ત્રોત અને ઉત્પાદનની ગુણવત્તા જેવા ચાર આધારસ્તંભ સાથે જોડ્યો છે. તેમણે ભાર મૂક્યો કે જવાબદાર ખરીદી માટે સ્પષ્ટ માપદંડ, સપ્લાયરની વિશ્વસનીય માહિતી અને તેની ચકાસણીની વ્યવસ્થા જરૂરી છે. વ્યાપારી દબાણ હોવા છતાં કંપનીએ પોતાની નૈતિક નીતિઓ સાથે સમાધાન ન કરવું જોઈએ.

હીરાના સ્ત્રોતથી ગ્રાહક સુધી પારદર્શિતા

SRKએ વર્ષ 2019માં ‘ધ ફૂટપ્રિન્ટ્સ’ કાર્યક્રમ શરૂ કર્યો હતો. આ પહેલનો હેતુ પોલિશ્ડ હીરાના મૂળ સ્ત્રોતથી લઈને ગ્રાહક સુધીની સફર અંગે માહિતી અને પારદર્શિતા ઉપલબ્ધ કરાવવાનો છે. કંપનીએ સપ્લાય ચેઇનના જોખમોના સંચાલન માટે બ્રિટિશ સ્ટાન્ડર્ડ્સ ઇન્સ્ટિટ્યૂટના PAS 7000 માપદંડનો પણ સ્વીકાર કર્યો છે. ડૉ. મંડિરે જણાવ્યું કે હીરાની ટ્રેસેબિલિટી એટલે કે તેની સમગ્ર સફરનો રેકોર્ડ શરૂઆતથી જ જાળવવો જરૂરી છે. જો ઉત્પાદનના કોઈ તબક્કે માહિતી અધૂરી રહે, તો અંતે હીરાનો વિશ્વસનીય ઇતિહાસ તૈયાર કરવો મુશ્કેલ બની શકે છે. ડિજિટલ સિસ્ટમ અને ચકાસણીની વ્યવસ્થા આ પ્રક્રિયાને વધુ અસરકારક બનાવી શકે છે.

2030ના લક્ષ્ય પહેલાં જ નેટ-ઝીરો એનર્જી અને ઉત્સર્જનનું પ્રમાણપત્ર

SRKના ટકાઉ વિકાસના પ્રયાસો અંગે માહિતી આપતાં ડૉ. નીરવ મંડિરે જણાવ્યું કે વર્ષ 2024માં SRK હાઉસ અને SRK એમ્પાયરે ગ્લોબલ નેટવર્ક ફોર ઝીરોનું નેટ-ઝીરો એનર્જી અને ઉત્સર્જન સંબંધિત પ્રમાણપત્ર મેળવ્યું હતું. કંપનીના મૂળ લક્ષ્ય વર્ષ 2030 કરતાં છ વર્ષ પહેલાં આ સિદ્ધિ હાંસલ કરવામાં આવી હતી. કંપની હવે પાણી અને કચરા સંબંધિત નેટ-ઝીરો પ્રમાણપત્ર મેળવવા માટે પણ કામગીરી કરી રહી છે. આ ઉપરાંત, વર્ષ 2025માં SRKએ કાર્બન-નેગેટિવ નેચરલ પોલિશ્ડ હીરાનું ઉત્પાદન કરનાર વિશ્વની પ્રથમ કંપની હોવાનો દાવો કર્યો હતો. કંપનીના જણાવ્યા મુજબ, આ સિદ્ધિનું મૂલ્યાંકન સ્વતંત્ર રીતે કરવામાં આવ્યું હતું.

સૌર ઊર્જા, ઇલેક્ટ્રિક વાહનો અને ઊર્જા બચત પર ધ્યાન

પર્યાવરણીય અસર ઘટાડવા માટે SRKએ છ મેગાવોટના ઑફ-સાઇટ સોલાર પ્લાન્ટમાં રોકાણ, ઇલેક્ટ્રિક વાહનો, સૌર ઊર્જાથી ચાલતાં વાહન ચાર્જિંગ અને કર્મચારીઓની અવરજવર સંબંધિત ઉત્સર્જનનું ડિજિટલ માધ્યમથી નિરીક્ષણ જેવી પહેલ કરી છે. કંપની દ્વારા ઉત્પાદન પ્રક્રિયામાં આધુનિક ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરીને ભૂલો ઘટાડવા, હીરાની બરબાદી અટકાવવા અને ઊર્જાની કાર્યક્ષમતા વધારવાના પ્રયાસો પણ કરવામાં આવી રહ્યા છે. ડૉ. મંડિરે સમજાવ્યું કે મશીન ખરીદતી વખતે માત્ર તેની કિંમત નહીં, પરંતુ તેના સમગ્ર ઉપયોગકાળ દરમિયાન થતો ઊર્જા ખર્ચ, જાળવણી અને પર્યાવરણીય અસર પણ ધ્યાનમાં લેવી જોઈએ.

સપ્લાયરો સાથે મળીને ટકાઉ વિકાસ તરફ આગળ વધવાનો સંદેશ

ડૉ. નીરવ મંડિરે જણાવ્યું કે ટકાઉ સપ્લાય ચેઇન માટે માત્ર પોતાની કંપનીની કામગીરી સુધારવી પૂરતી નથી. કાચા માલના સ્ત્રોતથી લઈને સપ્લાયર અને અન્ય ભાગીદારોની કામગીરીમાં પણ પારદર્શિતા અને સુધારો જરૂરી છે. તેમણે નાના સપ્લાયરોને ઊર્જા, ઉત્સર્જન અને પાણીના વપરાશનું માપન કરવા માર્ગદર્શન આપવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો. ખરીદદારો જો સપ્લાયરો પાસેથી વધુ સારા ધોરણોની અપેક્ષા રાખે છે, તો તેમને એ ધોરણો સુધી પહોંચવા માટે જરૂરી સહયોગ પણ આપવો જોઈએ. તેમના મતે, જવાબદાર ખરીદી, ઉત્પાદનની ટ્રેસેબિલિટી, સમગ્ર ઉપયોગકાળના ખર્ચનું મૂલ્યાંકન, સપ્લાયરો સાથે સહયોગ અને દાવાઓની સ્વતંત્ર ચકાસણી—આ પાંચ બાબતો ટકાઉ સપ્લાય ચેઇન માટે મહત્ત્વપૂર્ણ છે. તેમણે જણાવ્યું કે દરેક પોલિશ્ડ હીરાની પોતાની એક સફર હોય છે અને તે સફર ગ્રાહકોના વિશ્વાસને યોગ્ય ઠરે તે સુનિશ્ચિત કરવાની જવાબદારી સમગ્ર ઉદ્યોગની છે.