Porbandarના મોચામાં ₹100 કરોડનો મરિન બાયોટેકનોલોજી કોરિડોર બનશે, 30 એકરમાં રિસર્ચ હબ વિકસાવાશે

Marine Biotechnology Corridor Gujarat: ગુજરાતની બ્લૂ બાયોઇકોનોમીને નવી દિશા આપવા રાજ્ય સરકારે મહત્વપૂર્ણ પહેલ કરી છે. મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલના નેતૃત્વ હેઠળ પોરબંદર જિલ્લાના મોચા ગામ ખાતે આશરે ₹100 કરોડના ખર્ચે મરિન બાયોટેકનોલોજી રિસર્ચ એન્ડ ઇનોવેશન કોરિડોર (M-BRIC) વિકસાવવામાં આવશે. આ કોરિડોરની સ્થાપના માટે 9 ઓક્ટોબર, શુક્રવારે ભાવનગર ખાતે ગુજરાત સ્ટેટ બાયોટેકનોલોજી મિશન (GSBTM) અને CSIR-CSMCRI વચ્ચે સમજૂતી કરાર (MoU) કરવામાં આવશે. આ પ્રસંગે વિજ્ઞાન અને પ્રૌદ્યોગિકી મંત્રી અર્જુનભાઈ મોઢવાડિયા તથા કૃષિ, પશુપાલન અને મત્સ્યોદ્યોગ મંત્રી જીતુભાઈ વાઘાણી ઉપસ્થિત રહેશે.

30 એકરમાં બનશે મરિન બાયોટેક રિસર્ચ હબ

મોચા ગામ ખાતે બનનારા આ કોરિડોરનું મુખ્ય કેન્દ્ર આશરે 30 એકર વિસ્તારમાં વિકસાવવામાં આવશે. તેમાં 10 એકરમાં રિસર્ચ કેમ્પસ અને 20 એકરમાં ઔદ્યોગિક ઇકોસિસ્ટમ ઊભી કરવામાં આવશે. રિસર્ચ કેમ્પસમાં વૈજ્ઞાનિક સંશોધન, તાલીમ, નવીનતા અને દરિયાઈ કામગીરી માટેની સુવિધાઓ ઉભી થશે. જ્યારે ઔદ્યોગિક વિસ્તારમાં પાયલટ-સ્કેલ પ્રોસેસિંગ, ઉત્પાદન, વેરહાઉસિંગ, લોજિસ્ટિક્સ અને ગુણવત્તા નિયંત્રણ જેવી સુવિધાઓ વિકસાવવામાં આવશે.

સીવીડ સહિત દરિયાઈ સંસાધનો પર સંશોધન

ગુજરાતના દરિયાઈ વિસ્તારોમાં ઉપલબ્ધ સીવીડ, માઇક્રોએલ્ગી અને મરિન માઇક્રોઓર્ગેનિઝમ જેવા જૈવિક સંસાધનોનો ઉપયોગ કરીને ઉચ્ચ મૂલ્ય ધરાવતા ઉત્પાદનો વિકસાવવાનો હેતુ છે. આ અંતર્ગત બાયોફર્ટિલાઇઝર્સ, બાયોસ્ટિમ્યુલન્ટ્સ, ન્યુટ્રાજ્યુટિકલ્સ, કોસ્મેસ્યુટિકલ્સ, આક્વાફીડ, પશુ પોષણ ઉત્પાદનો, એન્ઝાઇમ્સ, બાયોસર્ફેક્ટન્ટ્સ, ફાર્માસ્યુટિકલ ઇન્ટરમીડિયેટ્સ અને દરિયાઈ બાયોમટીરિયલ્સ જેવા ક્ષેત્રોમાં સંશોધન કરવામાં આવશે. સીવીડમાંથી મળતા અગર, અલ્ગિનેટ અને કેરેજીનન જેવા મૂલ્યવાન પદાર્થોના ઉપયોગ અંગે પણ સંશોધન કરવામાં આવશે.

સીવીડ પ્રોસેસિંગ ક્લસ્ટર પણ બનશે

M-BRIC હેઠળ સમર્પિત સીવીડ પ્રોસેસિંગ ક્લસ્ટર બનાવવામાં આવશે. અહીં કાચો માલ મેળવવાથી લઈને તેની પ્રી-પ્રોસેસિંગ, એક્સટ્રેક્શન, ડ્રાયિંગ, પાવડર બનાવવું, પેકેજિંગ, સ્ટોરેજ અને ગુણવત્તા નિયંત્રણ સુધીની સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ કરાવવાનું આયોજન છે. આ ઉપરાંત સૌરાષ્ટ્ર અને ગુજરાતના અન્ય દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં પણ વિવિધ ભાગીદારી અને પ્રવૃત્તિઓનો વિસ્તાર કરીને મરિન બાયોટેકનોલોજીનું કનેક્ટેડ નેટવર્ક ઊભું કરવાની દિશામાં કામગીરી કરવામાં આવશે.

સ્ટાર્ટઅપ્સ અને ઉદ્યોગોને મળશે સંશોધન સહાય

M-BRICમાં સ્ટાર્ટઅપ્સ અને ઉદ્યોગસાહસિકો માટે ઇન્ક્યુબેશન સુવિધાઓ પણ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે. સંશોધનને વ્યાવસાયિક ઉત્પાદનમાં રૂપાંતરિત કરવા માટે પાયલટ-સ્કેલ બાયોપ્રોસેસિંગ અને બાયોમેન્યુફેક્ચરિંગની સુવિધા વિકસાવવામાં આવશે. રાજ્ય સ્તરની સીવીડ બ્રૂડ બેંક પણ ઊભી કરવામાં આવશે, જેમાં Kappaphycus alvarezii અને Gracilaria dura જેવી સીવીડ પ્રજાતિઓ માટે ગુણવત્તાયુક્ત રોપા સામગ્રી ઉપલબ્ધ કરાવવાનું આયોજન છે.

પ્રથમ પાંચ વર્ષમાં 1,500 લોકોને તાલીમ આપવાનું લક્ષ્ય

આ પહેલ માત્ર સંશોધન અને ઉદ્યોગ પૂરતી મર્યાદિત નહીં રહે, પરંતુ દરિયાકાંઠાના લોકો માટે રોજગાર અને કૌશલ્ય વિકાસની તકો પણ ઊભી કરશે. સીવીડની ખેતી, આક્વાકલ્ચર, મરિન બાયોટેકનોલોજી, જીનોમિક્સ, બાયોઇન્ફોર્મેટિક્સ, બાયોપ્રોસેસિંગ, પર્યાવરણીય દેખરેખ અને ઉદ્યોગસાહસિકતા સહિતના ક્ષેત્રોમાં તાલીમ આપવામાં આવશે. સરકારના આયોજન મુજબ પ્રથમ પાંચ વર્ષમાં આશરે 1,000થી 1,500 લોકોને તાલીમ આપવાનું લક્ષ્ય છે. આથી દરિયાકાંઠાના યુવાનો, સીવીડ ખેડૂતો, માછીમાર સમુદાયો, મહિલા ઉદ્યોગસાહસિકો, MSME, વિદ્યાર્થીઓ અને ઉદ્યોગ સાથે જોડાયેલા લોકોને નવી તકો મળી શકે છે. આ સમગ્ર પહેલના વૈજ્ઞાનિક જ્ઞાન ભાગીદાર તરીકે CSIR-CSMCRI મહત્વની ભૂમિકા ભજવશે. ગુજરાતના દરિયાઈ જૈવિક સંસાધનોને સંશોધન, ટેકનોલોજી, ઉત્પાદન અને બજાર સાથે જોડીને રાજ્યની બ્લૂ બાયોઇકોનોમીને વેગ આપવાનો આ પ્રોજેક્ટ મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.