કોરિયન હાર્ટથી ‘સિચ્યુએશનશિપ’ સુધી, Gen Zના સવાલોનો ગુરુદેવ શ્રી શ્રી રવિશંકરે આપ્યો જવાબ

Gurudev Sri Sri Ravi Shankar Gen Z: આજની Gen Z પેઢીના મનમાં ચાલતા સંબંધો, ઓવરથિંકિંગ, સોશિયલ મીડિયા, FOMO, એકાગ્રતા અને જીવનના હેતુ જેવા અનેક સવાલોના ગુરુદેવ શ્રી શ્રી રવિશંકરે સરળ અને રમૂજી અંદાજમાં જવાબ આપ્યા હતા. 20 ઓગસ્ટે યોજાયેલા નેશનલ ઇન્ડક્શન પ્રોગ્રામ 7.0 દરમિયાન દેશભરની 1,300થી વધુ ઉચ્ચ શિક્ષણ સંસ્થાઓના પ્રથમ વર્ષના હજારો વિદ્યાર્થીઓએ ગુરુદેવ સાથે આત્મીય સંવાદ કર્યો હતો.

‘સિચ્યુએશનશિપ’ કે ‘સોલમેટ’? ગુરુદેવે આપી નવી દૃષ્ટિ

સંવાદ દરમિયાન એક વિદ્યાર્થીએ ગુરુદેવને પૂછ્યું કે જીવનમાં ‘સિચ્યુએશનશિપ’ પસંદ કરવી જોઈએ કે પછી ‘સોલમેટ’ની શોધ કરવી જોઈએ? આ સવાલનો જવાબ આપતાં ગુરુદેવે વિદ્યાર્થીઓને સામેની વ્યક્તિના દૃષ્ટિકોણથી વિચારવાની સલાહ આપી. તેમણે સમજાવ્યું કે કોઈ વ્યક્તિને જીવનસાથી તરીકે પસંદ કર્યા બાદ જો સામેની વ્યક્તિ તેને માત્ર ‘સિચ્યુએશનશિપ’ તરીકે જોવા માંગે તો પોતાને કેવું લાગશે? આ રીતે તેમણે સંબંધોમાં પરસ્પર સમજણ અને લાગણીના મહત્વ તરફ ધ્યાન દોર્યું.

રાત્રે 2 વાગ્યા સુધી ચાલતા વિચારો અંગે પણ સવાલ

આજના યુવાનોમાં ઓવરથિંકિંગ અને સતત વિચારો એક સામાન્ય સમસ્યા બની રહી છે. એક વિદ્યાર્થીએ રાત્રે બે વાગ્યા સુધી ચાલતા વિચારો અને મનની અશાંતિ અંગે સવાલ કર્યો હતો. ગુરુદેવે આંતરિક તણાવ ઘટાડવા અને શ્વાસ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવા તરફ સંકેત કર્યો. તેમના સંદેશમાં જીવનમાં ફરીથી અર્થ, હેતુ અને આંતરિક શાંતિ શોધવા પર ભાર મૂકાયો.

‘શરારતી બની રહો, પણ કોઈને દુઃખ ન પહોંચાડો’

ગુરુદેવે યુવાનોને તેમની જિજ્ઞાસા અને જીવંતતા જાળવી રાખવાની સલાહ આપી. તેમણે હળવા અંદાજમાં યુવાનોને ‘શરારતી’ રહેવા કહ્યું, પરંતુ સાથે જ સ્પષ્ટ કર્યું કે પોતાની શરારત કોઈ બીજા માટે પીડાનું કારણ ન બનવી જોઈએ. વિદ્યાર્થીઓને દુનિયાની વાસ્તવિક સંપત્તિ ગણાવતા તેમણે તેમની ક્ષમતાઓ પર વિશ્વાસ રાખવા અને જીવનમાં સતત આગળ વધતા રહેવા પ્રેરિત કર્યા.

નિષ્ફળતા આવે તો પણ પોતાની જાત પર વિશ્વાસ રાખો

ગુરુદેવે વિદ્યાર્થીઓને કહ્યું કે નિષ્ફળતા જીવનનો અંત નથી. શરૂઆતમાં નિષ્ફળતા મેળવનારા અનેક લોકો આગળ જતાં સફળ ઉદ્યોગસાહસિક બન્યા છે. તેમણે યુવાનોને પોતાની જાત પર વિશ્વાસ રાખવાની સલાહ આપતા કહ્યું કે શંકા થવી ખોટી વાત નથી, પરંતુ શંકાને પોતાની ઓળખ બની જવા દેવી જોઈએ નહીં.

30 સેકન્ડની એકાગ્રતા અંગે ચિંતા

ડિજિટલ યુગમાં સતત નાના વીડિયો અને ડિજિટલ ઉત્તેજનાના કારણે યુવાનોની એકાગ્રતા અંગે પણ ચર્ચા થઈ. ગુરુદેવે કહ્યું કે આજના સમયમાં એકાગ્રતાની અછત સામાન્ય બની રહી છે. તેમના મતે વ્યક્તિ જ્યારે અંદરથી તણાવમુક્ત હોય છે ત્યારે ઊર્જાનો સંચાર થાય છે અને એકાગ્રતા સ્વાભાવિક રીતે વધે છે.

ગુસ્સો આવે ત્યારે ઊંડા શ્વાસ લો

ભાવનાત્મક તણાવ અને ગુસ્સા અંગે વાત કરતાં ગુરુદેવે હાસ્યને જીવનનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ ગણાવ્યો. તેમણે યુવાનોને ગુસ્સાની સ્થિતિમાં થોડા ઊંડા શ્વાસ લેવા, પરિસ્થિતિથી થોડું પાછળ હટીને પોતાની જાતને જોવાની સલાહ આપી. તેમણે સમજાવ્યું કે ગુસ્સો ઘણીવાર એવી સજા બની જાય છે જે વ્યક્તિ પોતાને જ આપે છે.

સોશિયલ મીડિયા પર બધું સાચું માની ન લેવાની સલાહ

સોશિયલ મીડિયા અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સના વધતા પ્રભાવ વચ્ચે ગુરુદેવે યુવાનોને ડિજિટલ કન્ટેન્ટ અંગે સાવચેત રહેવા કહ્યું. સોશિયલ મીડિયા પર જોવા મળતી દરેક વાતને સાચી ન માનવી જોઈએ અને ખાસ કરીને AIના યુગમાં ખોટી કે બનાવટી માહિતી અંગે વિવેકપૂર્ણ દૃષ્ટિકોણ રાખવો જરૂરી છે, એવો સંદેશ તેમણે આપ્યો.

FOMOથી JOMO તરફ જવાનો સંદેશ

યુવાનોમાં જોવા મળતા FOMO (Fear of Missing Out) અંગે ગુરુદેવે મિત્રતાની એક સરળ વ્યાખ્યા આપી. સારો મિત્ર એ છે, જેની સાથે વાત કર્યા બાદ વ્યક્તિ FOMOમાંથી બહાર આવીને JOMO (Joy of Missing Out)માં જીવી શકે. આ વાત પર સમગ્ર સભાખંડમાં હાસ્ય અને તાળીઓનો ગડગડાટ થયો હતો.

1300થી વધુ સંસ્થાઓના વિદ્યાર્થીઓ સાથે સંવાદ

આ સમગ્ર સંવાદ આર્ટ ઑફ લિવિંગના યુથ ડેસ્ક દ્વારા આયોજિત નેશનલ ઇન્ડક્શન પ્રોગ્રામ 7.0 દરમિયાન યોજાયો હતો. તેમાં IIT, IIM, NIT અને AIIMS સહિત દેશની 1,300થી વધુ ઉચ્ચ શિક્ષણ સંસ્થાઓના પ્રથમ વર્ષના વિદ્યાર્થીઓ જોડાયા હતા. આ કાર્યક્રમનો ઉદ્દેશ્ય નવી પેઢીને એકબીજા સાથે જોડવા ઉપરાંત જીવન, કારકિર્દી, સંબંધો અને માનસિક સ્થિરતા જેવા વિષયો પર સંવાદ માટે મંચ પૂરો પાડવાનો હતો.

‘સફળતાની દોડમાં પોતાની જાતને ખોઈ ન બેસો’

ગુરુદેવ શ્રી શ્રી રવિશંકરના સંવાદનો મુખ્ય સંદેશ એ રહ્યો કે યુવાનો પોતાની જિજ્ઞાસા, સાહસ અને મહત્વાકાંક્ષાને જાળવી રાખે, પરંતુ તેની સાથે આંતરિક શાંતિ અને માનવતાને પણ મહત્વ આપે. પ્રશ્નો પૂછવા, સપનાં જોવા, પ્રયોગ કરવા, નિષ્ફળતામાંથી શીખવા અને હસતા રહેવાની સાથે પોતાની અંદરની શાંતિ, ઊર્જા અને કરુણાને જીવંત રાખવી જરૂરી છે—આ સંદેશ સાથે નેશનલ ઇન્ડક્શન 7.0નો આ સંવાદ યુવાનો માટે યાદગાર બન્યો.