Heart Health: હાર્ટ એટેક અને કાર્ડિયાક અરેસ્ટ એક નથી! જાણો બંને વચ્ચેનો તફાવત

Heart Health: હાર્ટ એટેક અને કાર્ડિયાક અરેસ્ટ શબ્દોનો ઘણીવાર એકબીજાના બદલે ઉપયોગ કરવામાં આવે છે, પરંતુ બંને ગંભીર અને અલગ તબીબી પરિસ્થિતિ છે. અમેરિકન હાર્ટ એસોસિએશન (AHA) અનુસાર, હાર્ટ એટેકમાં હૃદયના કોઈ ભાગ સુધી લોહીનો પ્રવાહ અવરોધિત થાય છે, જ્યારે કાર્ડિયાક અરેસ્ટમાં હૃદય અચાનક ધબકવાનું બંધ કરી દે છે. આવી સ્થિતિમાં સમયસર સારવાર અત્યંત મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે.

હાર્ટ એટેક શું છે?

હાર્ટ એટેક ત્યારે થાય છે જ્યારે હૃદય સુધી લોહી પહોંચાડતી મુખ્ય ધમનીમાં બ્લોકેજ સર્જાય છે. લોહીનો પ્રવાહ લાંબા સમય સુધી અટકી રહે તો હૃદયના જે ભાગને પૂરતું ઓક્સિજન મળતું નથી, ત્યાંની કોશિકાઓને નુકસાન થવાનું શરૂ થઈ શકે છે.

હાર્ટ એટેકના સામાન્ય લક્ષણોમાં છાતીમાં દુખાવો અથવા અસ્વસ્થતા, શરીરના ઉપરના ભાગમાં દુખાવો, શ્વાસ લેવામાં તકલીફ, ઠંડો પરસેવો, ઊબકા અથવા ઉલટીનો સમાવેશ થાય છે. જોકે દરેક વ્યક્તિમાં લક્ષણો એકસરખા હોતા નથી. ખાસ કરીને મહિલાઓ, વૃદ્ધો અને ડાયાબિટીસ ધરાવતા લોકોમાં લક્ષણો સ્પષ્ટ ન પણ હોય.

કાર્ડિયાક અરેસ્ટ શું છે?

કાર્ડિયાક અરેસ્ટમાં હૃદય અચાનક પંપ કરવાનું બંધ કરી દે છે. સામાન્ય રીતે હૃદયની ઇલેક્ટ્રિકલ સિસ્ટમમાં ગંભીર સમસ્યાને કારણે ધબકારા અનિયમિત થઈ શકે છે. પરિણામે મગજ અને શરીરના અન્ય મહત્વપૂર્ણ અંગો સુધી લોહી પહોંચતું નથી.

આ સ્થિતિમાં વ્યક્તિ સામાન્ય રીતે પ્રતિસાદ આપતી નથી, બેભાન થઈ શકે છે અને સામાન્ય રીતે શ્વાસ લેવાનું બંધ કરી દે છે અથવા માત્ર હાંફતી હોય છે. તાત્કાલિક મદદ ન મળે તો સ્થિતિ જીવલેણ બની શકે છે.

બંને વચ્ચે સૌથી મોટો તફાવત શું?

સરળ ભાષામાં સમજીએ તો હાર્ટ એટેકમાં લોહીનો પ્રવાહ અટકે છે, જ્યારે કાર્ડિયાક અરેસ્ટમાં હૃદયની પંપિંગ ક્રિયા અચાનક બંધ થાય છે. હાર્ટ એટેક દરમિયાન સામાન્ય રીતે હૃદય ધબકતું રહે છે. બીજી તરફ, હાર્ટ એટેક કાર્ડિયાક અરેસ્ટનું એક કારણ બની શકે છે, પરંતુ દરેક હાર્ટ એટેકમાં કાર્ડિયાક અરેસ્ટ થતું નથી.

કાર્ડિયાક અરેસ્ટ થાય તો તરત શું કરવું?

જો કોઈ વ્યક્તિ અચાનક બેભાન થઈ જાય અને સામાન્ય રીતે શ્વાસ ન લેતી હોય, તો તાત્કાલિક સ્થાનિક ઈમરજન્સી નંબર પર ફોન કરો અને CPR શરૂ કરો. ઉપલબ્ધ હોય તો શક્ય તેટલી વહેલી તકે AED (Automated External Defibrillator)નો ઉપયોગ કરવો જોઈએ.

જો બે લોકો મદદ માટે હાજર હોય, તો એક વ્યક્તિ CPR શરૂ કરી શકે અને બીજી વ્યક્તિ ઈમરજન્સી સેવાઓને ફોન કરીને AED શોધી શકે. કાર્ડિયાક અરેસ્ટમાં દરેક મિનિટ મહત્વપૂર્ણ છે.

હાર્ટ એટેકની શંકા હોય તો રાહ ન જુઓ

છાતીમાં દુખાવો, શ્વાસ લેવામાં તકલીફ, ઠંડો પરસેવો કે અસામાન્ય અસ્વસ્થતા જેવા લક્ષણો દેખાય તો તેને સામાન્ય સમજીને અવગણવા નહીં. હાર્ટ એટેક છે કે નહીં તેની ખાતરી ન હોય તો પણ તાત્કાલિક ઈમરજન્સી મેડિકલ મદદ લેવી મહત્વપૂર્ણ છે. એમ્બ્યુલન્સ દ્વારા હોસ્પિટલ પહોંચવાથી રસ્તામાં જ જરૂરી તબીબી મદદ શરૂ થઈ શકે છે અને હોસ્પિટલમાં સારવાર ઝડપથી મળી શકે છે.

નોંધ: આ માહિતી સામાન્ય જાગૃતિ માટે છે. હાર્ટ એટેક અથવા કાર્ડિયાક અરેસ્ટની શંકા હોય તો સ્વનિદાન કે ઘરગથ્થુ સારવાર પર આધાર રાખવાને બદલે તાત્કાલિક ઈમરજન્સી તબીબી મદદ લો.

આ પણ વાંચો : 5G network India: ભારતમાં 55 લાખથી વધુ 5G બેઝ સ્ટેશન, મોબાઇલ ફોન સુશાસનનું સાધન બન્યો