Make In India: ભારતની સ્વદેશી ગ્રીન પ્રોપલ્શન ટેક્નોલોજીને મળશે પ્રોત્સાહન, મનસ્તુ સ્પેસ સાથે ₹116 કરોડનો કરાર

Make In India: ભારતની સ્વદેશી અંતરિક્ષ ટેક્નોલોજીને વધુ મજબૂત બનાવવા માટે વિજ્ઞાન અને ટેક્નોલોજી વિભાગ (DST) હેઠળના ટેક્નોલોજી ડેવલપમેન્ટ બોર્ડ (TDB)એ નવી મુંબઈ સ્થિત મનસ્તુ સ્પેસ ટેક્નોલોજીસ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ સાથે ₹116 કરોડની નાણાકીય સહાય માટે કરાર કર્યો છે. આ સહાય રિસર્ચ, ડેવલપમેન્ટ એન્ડ ઇનોવેશન (RDI) ફંડ હેઠળ આપવામાં આવશે.

₹277.63 કરોડના પ્રોજેક્ટનો ઉદ્દેશ શું છે?

આ સમગ્ર પ્રોજેક્ટનો ખર્ચ ₹277.63 કરોડ છે. તેના હેઠળ ઉપગ્રહો અને પ્રક્ષેપણ યાનો માટે 5 મિલિ-ન્યૂટનથી 300 ન્યૂટન સુધીની થ્રસ્ટ ક્ષમતા ધરાવતી સંકલિત અને જરૂરિયાત મુજબ વિસ્તારી શકાય તેવી ગ્રીન પ્રોપલ્શન સિસ્ટમ વિકસાવવામાં આવશે.

વિજ્ઞાન અને ટેક્નોલોજી મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, આ પ્રોજેક્ટનો ઉદ્દેશ ટેક્નોલોજીની તૈયારીનું સ્તર (Technology Readiness Level) TRL-6થી વધારીને TRL-9 સુધી પહોંચાડવાનો છે. તેનાથી ટેક્નોલોજીના વિકાસ, પરીક્ષણ અને વ્યાવસાયિક ઉપયોગ માટેનો માર્ગ ખુલશે. નાણાકીય સહાય વૈકલ્પિક રીતે કન્વર્ટિબલ ડેટ (OCD)ના સ્વરૂપમાં આપવામાં આવશે.

હાઇડ્રોજન પેરોક્સાઇડ આધારિત ગ્રીન ટેક્નોલોજી

મનસ્તુ સ્પેસ સ્વદેશી ગ્રીન પ્રોપલ્શન સિસ્ટમ વિકસાવી રહી છે, જે ઉપગ્રહો અને લોન્ચ વ્હીકલ્સ માટે સંપૂર્ણ પ્રોપલ્શન સોલ્યુશન પૂરું પાડશે. આ ટેક્નોલોજી હાઇડ્રોજન પેરોક્સાઇડ આધારિત ગ્રીન પ્રોપેલન્ટ અને વિશેષ એડિટિવ્સ પર આધારિત છે. તેમાં સંકલિત એન્જિન અને કેટાલિસ્ટ સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે.

કંપનીના જણાવ્યા મુજબ, આ સિસ્ટમ પરંપરાગત પ્રોપેલન્ટની સરખામણીએ વધુ સારી કામગીરી, ખર્ચમાં કાર્યક્ષમતા અને સુરક્ષિત સંચાલન પૂરું પાડવા માટે વિકસાવવામાં આવી રહી છે. તેનો ઉપયોગ નાના ઉપગ્રહોથી લઈને વધુ થ્રસ્ટની જરૂરિયાત ધરાવતા અંતરિક્ષ મિશન સુધી થઈ શકશે.

એન્જિન અને સિરામિક કેટાલિસ્ટ પણ વિકસાવાશે

પ્રોજેક્ટ હેઠળ પ્રોપલ્શન એન્જિન, પ્રોપેલન્ટ ફીડ સિસ્ટમ અને અત્યંત ઊંચા તાપમાનનો સામનો કરી શકે તેવા સિરામિક કેટાલિસ્ટ વિકસાવવામાં આવશે. તેનો હેતુ કઠિન પરિસ્થિતિઓમાં પણ સિસ્ટમની વિશ્વસનીયતા જાળવવાનો છે.

ટેક્નોલોજી ડેવલપમેન્ટ બોર્ડના સચિવ રાજેશ કુમાર પાઠકે જણાવ્યું હતું કે સ્વદેશી પ્રોપલ્શન ટેક્નોલોજી ભારતની સ્પેસ વેલ્યુ ચેઇનને મજબૂત બનાવવા માટે મહત્ત્વપૂર્ણ છે. ભારતનું અંતરિક્ષ ક્ષેત્ર વિસ્તરી રહ્યું છે ત્યારે કામગીરી, વિશ્વસનીયતા, સુરક્ષા અને ખર્ચની કાર્યક્ષમતા વચ્ચે સંતુલન જાળવી શકે તેવી પ્રોપલ્શન સિસ્ટમની જરૂરિયાત પણ વધી રહી છે.

ગ્રીન પ્રોપલ્શનના વિકાસને મળશે વેગ

મનસ્તુ સ્પેસ ટેક્નોલોજીસના સહ-સ્થાપક અને મુખ્ય ટેક્નોલોજી અધિકારી (CTO)ના જણાવ્યા અનુસાર, RDI ફંડ હેઠળ મળેલી સહાયથી કંપનીને પોતાની ગ્રીન પ્રોપલ્શન ટેક્નોલોજીના વિકાસ, એકીકરણ અને માન્યતા પરીક્ષણની પ્રક્રિયા ઝડપી બનાવવામાં મદદ મળશે.

કંપનીનો ઉદ્દેશ ઊંચી કામગીરી, વિશ્વસનીયતા અને ખર્ચની કાર્યક્ષમતા ધરાવતું એવું વિસ્તારી શકાય તેવું પ્રોપલ્શન પ્લેટફોર્મ વિકસાવવાનો છે, જે સુરક્ષિત અને ટકાઉ પ્રોપેલન્ટ સિસ્ટમની વધતી માંગને પહોંચી વળે.

આ કરારથી ભારતની સ્વદેશી અંતરિક્ષ ટેક્નોલોજીના વિકાસ અને તેના વ્યાવસાયિક ઉપયોગને આગળ વધારવાની દિશામાં વધુ એક પગલું ભરાયું છે.

આ પણ વાંચો : 12th BRICS: PM મોદી 12મા બ્રિક્સ સંસદીય મંચમાં સામેલ થયા, વિદેશી પ્રતિનિધિઓ સાથે કરી ચર્ચા