Pharma Industry: 2047 સુધી 450 અબજ ડોલરનો થઈ શકે ભારતનો ફાર્મા ઉદ્યોગ, ગુજરાતની રહેશે મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા

Pharma Industry: ભારતનો ફાર્માસ્યુટિકલ ઉદ્યોગ આગામી વર્ષોમાં વૈશ્વિક સ્તરે વધુ મજબૂત બની શકે છે. નિષ્ણાતોના મતે, જો વર્તમાન વિકાસની ગતિ જળવાઈ રહેશે તો વર્ષ 2047 સુધીમાં ભારતીય ફાર્મા ઉદ્યોગનું કદ આશરે 450 અબજ ડોલર સુધી પહોંચી શકે છે. આ વિકાસમાં ગુજરાત મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી શકે છે, કારણ કે દેશના કુલ ફાર્માસ્યુટિકલ ઉત્પાદનનો આશરે 30 ટકા હિસ્સો ગુજરાતમાંથી આવે છે.

અમદાવાદમાં યોજાયેલી સીઆઈઆઈ ફાર્મા સમિટ 2026 દરમિયાન નિષ્ણાતોએ ઉદ્યોગ, સરકાર, નિયમનકારી સંસ્થાઓ અને શૈક્ષણિક ક્ષેત્ર વચ્ચે વધુ સારા સંકલનની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. સંશોધન, બાયોફાર્માસ્યુટિકલ્સ, ઉચ્ચ મૂલ્ય ધરાવતી દવાઓનું ઉત્પાદન અને ઘરેલું સક્રિય ફાર્માસ્યુટિકલ ઘટકો (એપીઆઈ)નું ઉત્પાદન મજબૂત બનાવવા પર પણ ચર્ચા થઈ હતી.

ગુજરાત ફાર્મા ક્ષેત્રનું મહત્ત્વપૂર્ણ કેન્દ્ર

ઇન્ડિયન ડ્રગ મેન્યુફેક્ચરર્સ એસોસિયેશનના પ્રમુખ ડૉ. વિરંચી શાહના જણાવ્યા અનુસાર, ભારતને વિશ્વની ‘ફાર્મસી’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, જ્યારે ગુજરાત દેશના ફાર્માસ્યુટિકલ ઉત્પાદનનું મહત્ત્વપૂર્ણ કેન્દ્ર છે. તેમણે જણાવ્યું કે હવે માત્ર મોટા પ્રમાણમાં દવાઓનું ઉત્પાદન જ નહીં, પરંતુ નવીનતા અને વધુ મૂલ્ય ધરાવતી દવાઓના વિકાસમાં પણ વૈશ્વિક નેતૃત્વ મેળવવાની જરૂર છે.

તેમના મતે, હાલની ગતિ જળવાઈ રહે તો અમૃતકાળ દરમિયાન 2047 સુધીમાં ભારતનો ફાર્મા ઉદ્યોગ 450 અબજ ડોલરના કદ સુધી પહોંચી શકે છે. આ લક્ષ્ય હાંસલ કરવા માટે ઉદ્યોગ અને સંશોધન સંસ્થાઓ વચ્ચે સહયોગ વધારવો જરૂરી છે.

પર્યાવરણને અનુકૂળ ઉત્પાદન પર ભાર

ફાર્માસ્યુટિકલ ક્ષેત્રના વિકાસ સાથે પર્યાવરણની સુરક્ષા પણ મહત્ત્વપૂર્ણ બની રહી છે. ડૉ. શાહે ગ્રીન કેમિસ્ટ્રી, ગંદા પાણીની સારવાર અને પ્રદૂષણ નિયંત્રણ માટે વૈશ્વિક ધોરણો અપનાવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો.

તેમણે જણાવ્યું કે ફાર્મા ઉદ્યોગનો ઉદ્દેશ જીવનરક્ષક દવાઓનું ઉત્પાદન કરવાની સાથે પર્યાવરણ પર થતી નકારાત્મક અસરો ઘટાડવાનો પણ છે. આ માટે ટકાઉ અને પર્યાવરણને અનુકૂળ ઉત્પાદન પદ્ધતિઓ અપનાવવી જરૂરી છે.

વૈશ્વિક દવા પુરવઠામાં ભારતની ભૂમિકા વધશે?

નિષ્ણાતોના મતે, ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના વ્યૂહાત્મક સહયોગમાં ફાર્માસ્યુટિકલ ક્ષેત્રનું મહત્ત્વ વધી રહ્યું છે. વૈશ્વિક દવા પુરવઠા વ્યવસ્થામાં ભારતની ભૂમિકા વધુ વિસ્તરી શકે છે. કોવિડ-19 મહામારી અને અન્ય વૈશ્વિક કટોકટીઓએ જીવનરક્ષક દવાઓનો સતત પુરવઠો જાળવવાની જરૂરિયાત સ્પષ્ટ કરી છે.

મેટિઓરિક બાયોફાર્માસ્યુટિકલ્સનાં ડેપ્યુટી મેનેજિંગ ડિરેક્ટર પૂનમ જી. કૌશિકે જણાવ્યું કે ભારતીય ફાર્મા ઉદ્યોગ છેલ્લા બે દાયકામાં નોંધપાત્ર રીતે વિકસ્યો છે. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, ઉદ્યોગનું કદ અગાઉ આશરે 3 અબજ ડોલર હતું, જે હવે વધીને લગભગ 20 અબજ ડોલર થયું છે. તેમણે ઉદ્યોગ દ્વારા 2047 સુધીમાં 80 અબજ ડોલર સુધી પહોંચવાના લક્ષ્યનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો.

દવા વિકાસમાં એઆઈની ભૂમિકા

દવાઓના સંશોધન અને વિકાસમાં કૃત્રિમ બુદ્ધિ (એઆઈ)નો ઉપયોગ પ્રક્રિયાને વધુ ઝડપી અને કાર્યક્ષમ બનાવી શકે છે. જોકે, એઆઈના કારણે દવાઓની કિંમતોમાં કેટલો ઘટાડો થશે તે અંગે હાલ નિશ્ચિત આગાહી કરવી વહેલી ગણાશે, તેમ પૂનમ કૌશિકે જણાવ્યું હતું.

ભારત બાયોસિમિલર્સ, બાયોફાર્માસ્યુટિકલ્સ અને નવીન દવાઓના ક્ષેત્રમાં પણ આગળ વધી રહ્યું છે. નિષ્ણાતોના મતે, સંશોધન આધારિત વિકાસ, મજબૂત ઘરેલું ઉત્પાદન અને વૈશ્વિક સહયોગ ભારતને ફાર્મા ક્ષેત્રમાં વધુ સ્પર્ધાત્મક બનાવી શકે છે. ગુજરાતમાં યોજાયેલી આ સમિટ રાજ્યની ફાર્મા મેન્યુફેક્ચરિંગ અને બાયોફાર્માસ્યુટિકલ ક્ષેત્રે વૈશ્વિક ઓળખ મજબૂત કરવાની દિશામાં મહત્ત્વપૂર્ણ પહેલ તરીકે જોવામાં આવી રહી છે.

આ પણ વાંચો : Surat DGVCL: સુરતના ઉદ્યોગકારોને મોટી રાહત, DGVCLએ સ્ટેગર ડે મુજબનો વીજકાપ તાત્કાલિક અસરથી રદ કર્યો