Gujarat: 55.5 ગીગાવોટ સ્વચ્છ ઊર્જા ક્ષમતા, દેશમાં 2030 સુધી 44 લાખ રોજગારની સંભાવના

Gujarat: સ્વચ્છ ઊર્જા અને જૈવિક કચરાના યોગ્ય વ્યવસ્થાપનથી ભારતમાં રોજગારની નવી તકો ઊભી થઈ શકે છે. એક અભ્યાસ અનુસાર, ભારતના સ્વચ્છ ઊર્જા લક્ષ્યો હાંસલ કરવામાં આવે તો 2030 સુધીમાં 44 લાખથી વધુ પૂર્ણકાલીન સમકક્ષ રોજગાર ઊભા થવાની સંભાવના છે. બીજી તરફ, જૈવિક કચરાના ચક્રીય અર્થતંત્ર દ્વારા 2047 સુધીમાં 51 અબજ ડોલરનું બજાર ઊભું થઈ શકે છે અને 26 લાખ સીધા રોજગાર સર્જાઈ શકે છે.

અમદાવાદમાં ઊર્જા પરિવર્તન અને ઘન કચરાના વ્યવસ્થાપન અંગે યોજાયેલી ચર્ચામાં આ સંભાવનાઓ રજૂ કરવામાં આવી હતી. તેમાં સ્વચ્છ ઊર્જા, ઊર્જા સુરક્ષા, રોજગાર, કચરામાંથી સંસાધનો મેળવવા અને પર્યાવરણને અનુકૂળ વિકાસ જેવા મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.

ગુજરાતમાં 55.5 ગીગાવોટ નવીનીકરણીય ઊર્જા ક્ષમતા

અભ્યાસમાં રજૂ કરાયેલા આંકડા અનુસાર, સપ્ટેમ્બર 2026 સુધી ગુજરાતમાં 55.5 ગીગાવોટ નવીનીકરણીય ઊર્જા ક્ષમતા હતી. આ દેશનાં રાજ્યોમાં સૌથી વધુ ક્ષમતા હોવાનું જણાવાયું છે. ભારતની કુલ નવીનીકરણીય ઊર્જા ક્ષમતામાં ગુજરાતનો હિસ્સો આશરે 18 ટકા હતો.

ગુજરાતમાં પવન ઊર્જાની ક્ષમતા પણ નોંધપાત્ર છે. સપ્ટેમ્બર 2026માં રાજ્યની પવન ઊર્જા ક્ષમતા 17 ગીગાવોટ હતી. વધુમાં, 6.8 લાખથી વધુ ઘરોમાં પીએમ સૂર્ય ઘર યોજના હેઠળ છત પર સૌર ઊર્જા પેનલ લગાવવામાં આવી ચૂક્યાં હતાં. રાજ્યનું લક્ષ્ય 2030 સુધીમાં 100 ગીગાવોટ નવીનીકરણીય ઊર્જા ક્ષમતા સુધી પહોંચવાનું છે.

2030 સુધી 44 લાખથી વધુ રોજગારની સંભાવના

અભ્યાસ મુજબ, ભારતના 500 ગીગાવોટ બિન-અશ્મિભૂત ઊર્જા ક્ષમતાના લક્ષ્ય અને રાષ્ટ્રીય હરિત હાઇડ્રોજન મિશનના લક્ષ્યો હાંસલ કરવાથી 44 લાખથી વધુ પૂર્ણકાલીન સમકક્ષ રોજગાર સર્જાઈ શકે છે.

આ રોજગારમાં છત પર સૌર ઊર્જા પેનલ લગાવવાના ક્ષેત્રનો હિસ્સો આશરે 43 ટકા રહેવાનો અંદાજ છે. જ્યારે બાયોમાસ આધારિત વીજ ઉત્પાદન અને નાના જળવિદ્યુત પ્રોજેક્ટ પ્રતિ મેગાવોટની દૃષ્ટિએ વધુ રોજગાર સર્જી શકે છે. આ પરિવર્તનથી ઊર્જા ઉત્પાદન ઉપરાંત સ્થાપન, જાળવણી અને સંબંધિત સેવાઓમાં પણ તકો ઊભી થઈ શકે છે.

જૈવિક કચરામાંથી 51 અબજ ડોલરનું બજાર

ભારતનાં શહેરોમાં દરરોજ આશરે 1.71 લાખ ટન કચરો ઉત્પન્ન થાય છે, જેમાંથી લગભગ અડધો જૈવિક કચરો હોય છે. અભ્યાસ અનુસાર, યોગ્ય નીતિઓ અને વ્યવસ્થાપન અમલમાં આવે તો 2047 સુધીમાં જૈવિક કચરાના ચક્રીય અર્થતંત્રથી 26 લાખ સીધા રોજગાર અને આશરે 51 અબજ ડોલરનું બજાર સર્જાઈ શકે છે.

જૈવિક કચરામાંથી ખાતર બનાવી શકાય છે, જે રાસાયણિક ખાતરનો ઉપયોગ ઘટાડવામાં અને જમીનની ગુણવત્તા સુધારવામાં મદદરૂપ બની શકે છે. મોટા પાયે આ જ કચરાનો ઉપયોગ બાયોગેસ અને બાયો-સીએનજી બનાવવા માટે પણ થઈ શકે છે. તેનો ઉપયોગ પરિવહન, રસોઈ અને વીજ ઉત્પાદન માટે થઈ શકે છે.

કચરાના વ્યવસ્થાપનમાં અમલીકરણ મહત્ત્વનું

ચર્ચામાં જણાવાયું હતું કે જૈવિક કચરાના વ્યવસ્થાપન માટે દેશમાં વિવિધ સરકારી કાર્યક્રમો અને નીતિઓ અમલમાં છે. સ્વચ્છ ભારત મિશન-શહેરી, રાષ્ટ્રીય બાયોએનર્જી કાર્યક્રમ અને ગોબરધન જેવી પહેલો કચરાના નિકાલની સાથે તેમાંથી ઉપયોગી સંસાધનો મેળવવા પર ભાર મૂકે છે.

જૈવિક કચરામાંથી વધુ લાભ મેળવવા માટે શહેરોમાં કચરાના વિશ્વસનીય આંકડા, સ્ત્રોત પર કચરાનું અલગ વર્ગીકરણ, ગુણવત્તા આધારિત કરારો અને તૈયાર ઉત્પાદનો માટે વિશ્વસનીય ખરીદ બજાર ઊભું કરવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો.

અમદાવાદ કલ્ચરલ વીકમાં જળવાયુ અંગે જાગૃતિ

આ પ્રસંગે ‘વોટ ઑન અર્થ!’ નામની કાર્ટૂન શ્રેણી અમદાવાદ કલ્ચરલ વીકનો ભાગ બની છે. ચાર દિવસીય આ કાર્યક્રમમાં જળવાયુ પરિવર્તન અંગે કાર્ટૂન, વ્યવહારુ કાર્યશાળાઓ અને ચર્ચાસત્રો દ્વારા વિદ્યાર્થીઓ તથા સામાન્ય લોકોને જાગૃત કરવામાં આવશે. કાર્યક્રમના તમામ સત્રો નિઃશુલ્ક છે અને 26 ઑક્ટોબર, 2026 સુધી અમદાવાદના આંબાવાડી વિસ્તારમાં આવેલા શ્રેયસ ફાઉન્ડેશન ખાતે યોજાનાર છે.

સ્વચ્છ ઊર્જા અને જૈવિક કચરાના વ્યવસ્થાપનને યોગ્ય નીતિઓ, કુશળ માનવબળ અને અસરકારક અમલીકરણ સાથે જોડવામાં આવે તો ભારત માટે રોજગાર, રોકાણ અને પર્યાવરણ સંરક્ષણની નવી તકો ઊભી થઈ શકે છે.

આ પણ વાંચો : Surat DGVCL: સુરતના ઉદ્યોગકારોને મોટી રાહત, DGVCLએ સ્ટેગર ડે મુજબનો વીજકાપ તાત્કાલિક અસરથી રદ કર્યો