ભારતમાં 5G સેવા શરૂ થયાને લગભગ ચાર વર્ષ પૂર્ણ થવા આવ્યા છે અને હવે દેશ 6G યુગમાં પ્રવેશવાની તૈયારી કરી રહ્યો છે. કેન્દ્ર સરકારે 2030 સુધી દેશમાં 6G સેવા શરૂ કરવાના લક્ષ્ય સાથે રોડમેપ તૈયાર કરવાની પ્રક્રિયા ઝડપી બનાવી છે. આ સમગ્ર પહેલમાં સ્વદેશી ટેક્નોલોજી, પેટન્ટ વિકાસ અને સ્થાનિક ઇનોવેશન પર વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવશે.

મળતી માહિતી મુજબ, 6G ટેક્નોલોજીના વિકાસ માટે નીતિ આયોગ હેઠળ વિવિધ મંત્રાલયો વચ્ચે ચર્ચા અને સંકલનની પ્રક્રિયા શરૂ થવાની છે. સરકાર 6G માટે નીતિ નિર્માણ, સ્પેક્ટ્રમ લાઇસન્સિંગ અને ટેક્નોલોજી ડેવલપમેન્ટ માટે એક ઓપન ફોરમ તૈયાર કરવાની યોજના પર કામ કરી રહી છે. તેનો મુખ્ય હેતુ ભારતને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અને અદ્યતન ડિજિટલ ટેક્નોલોજીના ક્ષેત્રમાં વૈશ્વિક સ્તરે અગ્રેસર બનાવવાનો છે.

6G રોડમેપમાં હાલની તમામ સંચાર ટેક્નોલોજીને AI આધારિત નેટવર્ક આર્કિટેક્ચર સાથે જોડવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે. આ માટે વિવિધ નિયમનકારી સંસ્થાઓ વચ્ચે સુમેળ જરૂરી રહેશે. ખાસ કરીને ટેલિકોમ વિભાગ અને નેશનલ સ્પેસ પ્રમોશન એન્ડ ઓથોરાઇઝેશન સેન્ટર (IN-SPACe) વચ્ચે સહકાર મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યો છે.

6G અમલીકરણમાં અનેક પડકારો પણ સામે છે. સેલ્યુલર ટાવર્સને સેટેલાઇટ અને લો-અર્થ ઓર્બિટ નેટવર્ક સાથે સંકલિત કરવું પડશે, જેથી દૂરદરાજના ગામડાઓ અને સમુદ્રી વિસ્તારો સુધી પણ હાઇ-સ્પીડ કનેક્ટિવિટી પહોંચાડી શકાય. સરકાર સ્પેસ-ટુ-અર્થ કનેક્ટિવિટીમાં AI ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરીને હોલોગ્રાફિક કમ્યુનિકેશન જેવી અદ્યતન સેવાઓ ઉપલબ્ધ કરાવવા ઇચ્છે છે.

ભારતે 6G ક્ષેત્રમાં પોતાની સ્થિતિ મજબૂત બનાવવા માટે 'ભારત 6G એલાયન્સ'ની સ્થાપના પણ કરી છે. અંદાજ મુજબ 2030 સુધી વૈશ્વિક 6G ઇકોસિસ્ટમમાં ભારતનો હિસ્સો 10 ટકા સુધી પહોંચાડવાનો લક્ષ્ય રાખવામાં આવ્યો છે. હાલમાં ભારતનો હિસ્સો અંદાજે 6 થી 8 ટકા વચ્ચે છે.

દેશ પાસે હાલમાં 6G સંબંધિત આશરે 4,000 પેટન્ટ્સ છે અને પેટન્ટ ફાઇલિંગના મામલે ભારત વિશ્વના ટોચના છ દેશોમાં સ્થાન ધરાવે છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે સ્વદેશી ટેક્નોલોજી અને સંશોધન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાથી ભારત આગામી દાયકામાં વૈશ્વિક ટેલિકોમ ક્ષેત્રમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી શકે છે.