Yogi Adityanath: ઉત્તર પ્રદેશમાં ઝડપથી વધી રહેલી શહેરી વસતી અને શહેરો પર વધતા દબાણને ધ્યાનમાં રાખીને યોગી આદિત્યનાથ સરકારે આગ્રા, બરેલી અને પ્રયાગરાજમાં ત્રણ નવા શહેરો વિકસાવવાનો મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લીધો છે. મુખ્યમંત્રી યોગી આદિત્યનાથની અધ્યક્ષતામાં યોજાયેલી કેબિનેટ બેઠકમાં આ મહત્ત્વાકાંક્ષી યોજનાને મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. સાથે જ પ્રથમ હપ્તા તરીકે ₹225 કરોડની રકમ ફાળવવાનો પણ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે.

આધુનિક સુવિધાઓથી સજ્જ હશે નવા શહેરો

સરકારના જણાવ્યા મુજબ, આ માત્ર રહેણાંક વિસ્તારોનો વિસ્તાર નહીં પરંતુ ભવિષ્યની જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને સંપૂર્ણ આયોજનબદ્ધ આધુનિક શહેરો તરીકે વિકસાવવામાં આવશે. નવા શહેરોમાં આધુનિક માર્ગ વ્યવસ્થા, રહેણાંક સુવિધાઓ, રોજગારીની તકો, હરિયાળા વિસ્તારો અને નાગરિક સુવિધાઓ પર વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવશે.

કેમ પડી જરૂર?

છેલ્લાં કેટલાક વર્ષોમાં ઉત્તર પ્રદેશના મોટા શહેરોમાં વસતીમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. રોજગાર, શિક્ષણ, આરોગ્ય અને વેપારની વધતી તકોને કારણે લોકો શહેરો તરફ સ્થળાંતર કરી રહ્યા છે. જેના પરિણામે ટ્રાફિક જામ, અવ્યવસ્થિત વસાહતો, રહેઠાણની અછત અને મૂળભૂત સુવિધાઓ પર વધતા બોજ જેવી સમસ્યાઓ ઉભી થઈ છે.

સરકારે માન્યું છે કે માત્ર હાલના શહેરોનો વિસ્તાર પૂરતો નથી, તેથી નવા આયોજનબદ્ધ શહેરી વિસ્તારો વિકસાવવાની જરૂર છે.

શું છે 'મુખ્યમંત્રી શહેરી વિસ્તારીકરણ અને નવા શહેર પ્રોત્સાહન યોજના'?

એપ્રિલ 2023માં રાજ્ય સરકારે 'મુખ્યમંત્રી શહેરી વિસ્તારીકરણ અને નવા શહેર પ્રોત્સાહન યોજના' માટે માર્ગદર્શિકા જાહેર કરી હતી. આ યોજના હેઠળ નવા શહેરોના વિકાસ માટે જમીન સંપાદનના ખર્ચમાં રાજ્ય સરકાર 50 ટકા સુધીની સહાય 'સીડ કેપિટલ' તરીકે આપશે. આ સહાય મહત્તમ 20 વર્ષ સુધી આપવામાં આવી શકશે. આ પગલાથી વિકાસ પ્રાધિકરણો પરનો આર્થિક બોજ ઘટશે અને તેઓ મૂળભૂત ઢાંચાકીય સુવિધાઓના વિકાસમાં વધુ ઝડપથી કામ કરી શકશે.

₹3500 કરોડનું બજેટ, ₹355 કરોડની સીડ કેપિટલ મંજૂર

વિત્તીય વર્ષ 2026-27 માટે રાજ્ય સરકારે આ યોજના માટે ₹3500 કરોડનું બજેટ ફાળવ્યું છે. આગ્રા, બરેલી અને પ્રયાગરાજમાં નવા શહેરોના વિકાસ માટે કુલ ₹355.06 કરોડની સીડ કેપિટલ મંજૂર કરવામાં આવી છે. શરૂઆતના વિકાસ કાર્યો અને જમીન સંપાદન માટે પ્રથમ તબક્કામાં ₹225 કરોડની રકમ પણ મંજૂર કરવામાં આવી છે.

નિષ્ણાતોના મતે, જો આ યોજના સમયસર અમલમાં આવશે તો આગામી દાયકામાં ઉત્તર પ્રદેશનો શહેરી વિકાસ દેશ માટે એક મોડેલ બની શકે છે.

કેબિનેટનો બીજો મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય

કેબિનેટ બેઠકમાં જેલોમાં કેદીઓના અપ્રાકૃતિક મૃત્યુના કિસ્સાઓમાં તેમના આશ્રિતોને વળતર આપવા માટે નવી નીતિને પણ મંજૂરી આપવામાં આવી છે. સરકારનું કહેવું છે કે આ નીતિથી માનવ અધિકારોનું વધુ સારું રક્ષણ થશે અને પીડિત પરિવારોને સમયસર સહાય મળી શકશે.

સામાન્ય લોકોને રાહત આપતો ત્રીજો નિર્ણય

યોગી કેબિનેટે વિકાસ પ્રાધિકરણ ક્ષેત્રોમાં જિલ્લા પંચાયતો દ્વારા અગાઉ મંજૂર કરાયેલા નકશાઓના નિયમિતીકરણને પણ મંજૂરી આપી છે. આ ઉપરાંત, જ્યાં હજુ સુધી માસ્ટર પ્લાન તૈયાર થયો નથી એવા વિસ્તારો માટે નવી સ્ટાન્ડર્ડ ઓપરેટિંગ પ્રોસિજર (SOP) લાગુ કરવામાં આવશે.

સરકારનું માનવું છે કે આ નિર્ણયોથી બાંધકામ પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતા વધશે, વહીવટી વિવાદો ઘટશે અને શહેરી વિકાસને નવી ગતિ મળશે.