આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસ 2026ના અવસરે સૂર્ય નમસ્કાર ફરી એકવાર ચર્ચામાં છે. યોગશાસ્ત્રમાં સૂર્ય નમસ્કારને સંપૂર્ણ યોગ અભ્યાસ માનવામાં આવે છે, કારણ કે તેમાં 12 અલગ-અલગ યોગ મુદ્રાઓનો સમાવેશ થાય છે. નિયમિત રીતે સૂર્ય નમસ્કાર કરવાથી શરીર અને મન બંનેને લાભ મળે છે, સાથે જ વ્યક્તિમાં સકારાત્મકતા અને આત્મવિશ્વાસ વધવામાં પણ મદદ મળી શકે છે.

'સૂર્ય' અને 'નમસ્કાર' શબ્દોથી બનેલો સૂર્ય નમસ્કાર એટલે સૂર્યદેવને પ્રણામ કરવાની એક પ્રાચીન યોગ પદ્ધતિ. આ અભ્યાસ દરમિયાન શ્વાસ, શરીર અને મન વચ્ચે સંતુલન સ્થાપિત કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવે છે. નિષ્ણાતોના મતે, સવારે ખાલી પેટે સૂર્ય નમસ્કાર કરવો સૌથી વધુ લાભદાયી ગણાય છે. શરૂઆતમાં 5થી 6 ચક્રથી પ્રારંભ કરીને ધીમે-ધીમે સંખ્યા વધારી શકાય છે.

સૂર્ય નમસ્કારની 12 મુખ્ય મુદ્રાઓમાં પ્રણામાસન, હસ્ત ઉત્તાનાસન, પાદહસ્તાસન, અશ્વ સંચાલનાસન, દંડાસન, અષ્ટાંગ નમસ્કાર, ભુજંગાસન અને પર્વતાસન સહિતની મુદ્રાઓનો સમાવેશ થાય છે. આ તમામ મુદ્રાઓ શરીરના વિવિધ અંગો અને સ્નાયુઓને સક્રિય બનાવે છે.

વૈદિક જ્યોતિષમાં સૂર્યને આત્મબળ, નેતૃત્વ, પ્રતિષ્ઠા અને જીવનશક્તિનું પ્રતિક માનવામાં આવે છે. જ્યોતિષાચાર્યોના જણાવ્યા અનુસાર નિયમિત સૂર્ય નમસ્કાર કરવાથી સૂર્ય સાથે સંકળાયેલા સકારાત્મક ગુણો મજબૂત થઈ શકે છે. જોકે, આ માન્યતાઓ ધાર્મિક અને જ્યોતિષીય પરંપરાઓ પર આધારિત છે.

આરોગ્યની દૃષ્ટિએ પણ સૂર્ય નમસ્કાર અનેક ફાયદા આપે છે. તે શરીરની લવચીકતા વધારવામાં, સ્નાયુઓને મજબૂત બનાવવામાં, વજન નિયંત્રણમાં રાખવામાં અને હૃદય તથા ફેફસાંની કાર્યક્ષમતા સુધારવામાં મદદરૂપ માનવામાં આવે છે. ઉપરાંત, નિયમિત અભ્યાસ તણાવ અને ચિંતા ઘટાડવામાં પણ સહાયક બની શકે છે.

યોગ દિવસના અવસરે નિષ્ણાતો લોકોને પોતાની દૈનિક જીવનશૈલીમાં સૂર્ય નમસ્કારનો સમાવેશ કરીને સ્વસ્થ અને સંતુલિત જીવન તરફ આગળ વધવાની સલાહ આપે છે.