Acharya Devvrat Natural Farming: સુરત જિલ્લાની બે દિવસીય મુલાકાત દરમિયાન રાજ્યપાલ શ્રી આચાર્ય દેવવ્રતજીએ બારડોલી તાલુકાના રાજપુરા લુંભા ગામના પ્રગતિશીલ ખેડૂત રાકેશભાઈ પટેલના પ્રાકૃતિક ફાર્મની મુલાકાત લીધી હતી. રાજ્યપાલશ્રીએ ખેતરમાં વિવિધ પાકોનું નિરીક્ષણ કરી ઉપસ્થિત ખેડૂતો સાથે સંવાદ સાધ્યો હતો અને પ્રાકૃતિક કૃષિના ફાયદાઓ અંગે વિસ્તૃત માર્ગદર્શન આપ્યું હતું.

પ્રાકૃતિક ફાર્મમાં વિવિધ પાકોનું નિરીક્ષણ

રાજ્યપાલશ્રીએ ફાર્મની મુલાકાત દરમિયાન વિવિધ પાકોની સ્થિતિનું ઝીણવટભર્યું નિરીક્ષણ કર્યું હતું. પાકોની ગુણવત્તા અને સ્વસ્થતા જોઈ તેમણે સંતોષ વ્યક્ત કર્યો હતો. આ દરમિયાન તેમણે પ્રાકૃતિક પદ્ધતિથી ઉગાડવામાં આવેલી શેરડી અને બાજુના રાસાયણિક ખેતરમાં ઉગાડવામાં આવેલી શેરડી વચ્ચેનો તફાવત પણ ખેડૂતોને સમજાવ્યો હતો. રાસાયણિક ખેતરની શેરડી પર સફેદ માખીઓ જોવા મળી હતી, જ્યારે પ્રાકૃતિક ખેતીથી ઉગાડવામાં આવેલી શેરડી સ્વસ્થ જોવા મળી હતી.

'પ્રાકૃતિક ખેતી એ ધરા અને પર્યાવરણના રક્ષણનો શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ'

ખેડૂતો સાથે સંવાદ દરમિયાન રાજ્યપાલ આચાર્ય દેવવ્રતજીએ જણાવ્યું હતું કે પ્રકૃતિએ જમીનની ફળદ્રુપતા માટે કુદરતી વ્યવસ્થા બનાવી છે. જંગલોમાં રાસાયણિક ખાતરો કે કીટનાશકોનો ઉપયોગ કર્યા વિના પણ વનસ્પતિ અને વૃક્ષો સારી રીતે વિકસે છે. તેમણે રાસાયણિક ખાતરો અને કીટનાશકોના અતિશય ઉપયોગ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરતાં કહ્યું કે તેના કારણે જમીનમાં રહેલા ઉપયોગી અળસિયા અને સૂક્ષ્મ જીવાણુઓને નુકસાન થાય છે. પરિણામે જમીનની કુદરતી ફળદ્રુપતા ઘટે છે અને ખેડૂતોને બહારથી પોષક તત્ત્વો પૂરા કરવા પડે છે.

પ્રાકૃતિક ખેતીથી જમીનની ફળદ્રુપતા વધે છે

રાજ્યપાલશ્રીએ જણાવ્યું હતું કે રાસાયણિક ખેતીના કારણે જમીન કઠણ બની શકે છે, જ્યારે પ્રાકૃતિક ખેતી જમીનની ફળદ્રુપતા જાળવવામાં મદદરૂપ બને છે. જમીનમાં કુદરતી જળસંચય વધવાથી વરસાદી પાણી જમીનમાં ઉતરવાની પ્રક્રિયા પણ વધુ સારી બને છે. તેમણે ખેડૂતોને ચેતવણી આપતાં કહ્યું હતું કે જો રાસાયણિક ખેતીનો અતિશય ઉપયોગ ચાલુ રહેશે તો આવનારી પેઢીઓ માટે ફળદ્રુપ જમીન અને શુદ્ધ પાણીનું સંરક્ષણ મુશ્કેલ બની શકે છે.

'પ્રાકૃતિક ખેતીમાં ઉત્પાદન ઘટતું નથી, વધે છે'

રાજ્યપાલશ્રીએ ખેડૂતોને જણાવ્યું હતું કે પ્રાકૃતિક ખેતી અપનાવવાથી ઉત્પાદન ઘટવાને બદલે યોગ્ય પદ્ધતિથી ઉત્પાદન વધારી શકાય છે. જમીનમાં ઓર્ગેનિક કાર્બનનું પ્રમાણ વધવાથી જમીનની ગુણવત્તામાં સુધારો થાય છે અને પાકની ઉત્પાદકતા વધે છે. તેમણે પ્રાકૃતિક ખેતીમાં ખેતી ખર્ચ ઘટાડી શકાય છે તેમ જણાવતાં ગાય આધારિત ખેતીના મહત્વ પર પણ ભાર મૂક્યો હતો. ગાય દૂધની સાથે ખેતર માટે ઉપયોગી કુદરતી ખાતર પૂરું પાડે છે તેમ તેમણે જણાવ્યું હતું.

ખેડૂતોને રાસાયણિક ખેતી છોડવા અપીલ

રાજ્યપાલ આચાર્ય દેવવ્રતજીએ ખેડૂતોને રાસાયણિક ખેતીમાંથી બહાર આવી પ્રાકૃતિક ખેતી અપનાવવા અપીલ કરી હતી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે રાસાયણિક ખેતીથી જમીન અને પાણી પર પ્રતિકૂળ અસર થાય છે અને પર્યાવરણ પણ દૂષિત થાય છે. તેમણે જૈવિક ખેતી અને પ્રાકૃતિક ખેતી વચ્ચેનો તફાવત સમજાવતા કહ્યું હતું કે પ્રાકૃતિક ખેતી સંપૂર્ણપણે કુદરતી પદ્ધતિઓ પર આધારિત છે. પોતાના અનુભવોનો ઉલ્લેખ કરતાં તેમણે જણાવ્યું હતું કે તેમણે પણ રાસાયણિક ખાતરોનો ત્યાગ કરીને પ્રાકૃતિક ખેતી અપનાવી છે અને જમીનની ગુણવત્તામાં સુધારો થયો છે.

'આવનારી પેઢીને ઉપજાઉ જમીન આપવી જરૂરી'

રાજ્યપાલશ્રીએ ખેડૂતોને સંદેશ આપ્યો કે આવનારી પેઢીને બંજર જમીન આપવાને બદલે ઉપજાઉ અને સ્વાસ્થ્યપ્રદ જમીન સોંપવી એ સૌની જવાબદારી છે. પ્રકૃતિનું રક્ષણ કરીને ખેતી કરવામાં આવે તો ખેડૂતો, પર્યાવરણ અને સમાજ—ત્રણેયને તેનો લાભ મળી શકે છે. ફાર્મની મુલાકાત દરમિયાન આત્મા પ્રોજેક્ટના ડાયરેક્ટર, વહીવટી તંત્રના અધિકારીઓ, મોડલ ફાર્મના ખેડૂત તથા તેમના પરિવારજનો અને સ્થાનિક પ્રગતિશીલ ખેડૂતો ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.