PM Jan Dhan Yojana: દેશના સામાન્ય અને આર્થિક રીતે નબળા વર્ગોને બેન્કિંગ સુવિધા સાથે જોડવાના ઉદ્દેશ્યથી શરૂ કરવામાં આવેલી પ્રધાનમંત્રી જન-ધન યોજના (PMJDY) હેઠળ ખાતાઓની સંખ્યા 59 કરોડને પાર પહોંચી ગઈ છે. નાણાં મંત્રાલય દ્વારા ગુરુવારે જાહેર કરવામાં આવેલી માહિતી મુજબ, આ ખાતાઓમાં કુલ ₹3.17 લાખ કરોડથી વધુની જમા રકમ છે.

59 કરોડથી વધુ જન-ધન ખાતાં

પ્રધાનમંત્રી જન-ધન યોજના 28 ઓગસ્ટ, 2014ના રોજ શરૂ કરવામાં આવી હતી. યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય બેન્કિંગ સુવિધાથી વંચિત લોકોને બેન્ક ખાતું અને અન્ય નાણાકીય સેવાઓ સાથે જોડવાનો છે. નાણાં મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, 19 ઓગસ્ટ 2026 સુધીમાં જન-ધન ખાતાઓમાં પ્રતિ ખાતું સરેરાશ ₹5,356ની જમા રકમ છે. છેલ્લા 12 વર્ષ દરમિયાન પ્રતિ ખાતું સરેરાશ જમા રકમમાં આશરે 3.4 ગણો વધારો થયો છે.

78 ટકા ખાતાં ગ્રામ્ય અને અર્ધશહેરી વિસ્તારોમાં

જન-ધન યોજનાની પહોંચ દેશના ગ્રામ્ય અને અર્ધશહેરી વિસ્તારો સુધી કેટલી વ્યાપક બની છે તેનો અંદાજ એ વાત પરથી લગાવી શકાય છે કે યોજનાના 78 ટકા ખાતાં ગ્રામ્ય અને અર્ધશહેરી વિસ્તારોમાં ખોલવામાં આવ્યા છે. આ ઉપરાંત, કુલ જન-ધન ખાતાઓમાંથી 56 ટકા ખાતાં મહિલાઓના નામે છે. આ આંકડો મહિલાઓને ઔપચારિક બેન્કિંગ વ્યવસ્થા સાથે જોડવામાં યોજનાની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા દર્શાવે છે.

મફત RuPay ડેબિટ કાર્ડ સાથે અકસ્માત વીમો

જન-ધન ખાતાધારકોને મફત RuPay ડેબિટ કાર્ડ પણ આપવામાં આવે છે. આ કાર્ડ સાથે ₹2 લાખ સુધીનું અકસ્માત વીમા કવર ઉપલબ્ધ છે. આ સુવિધા ઉપરાંત ખાતાધારકોને ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શન તરફ પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવે છે. જન-ધન ખાતાધારકો ₹10,000 સુધીની ઓવરડ્રાફ્ટ સુવિધા માટે પણ પાત્ર બની શકે છે, જે મુશ્કેલીના સમયે નાણાકીય મદદરૂપ બની શકે છે.

મહિલાઓ અને વંચિત વર્ગોને બેન્કિંગનો લાભ

નાણાં મંત્રાલયે જણાવ્યું છે કે જન-ધન યોજના દ્વારા સમાજના સૌથી ગરીબ વર્ગ સુધી નાણાકીય સેવાઓ પહોંચાડવામાં મદદ મળી છે. આ યોજનાથી લોકોને વચેટિયાઓ વગર બેન્કિંગ સુવિધાઓનો લાભ મળ્યો છે. નાણાં રાજ્યમંત્રી પંકજ ચૌધરીએ જણાવ્યું હતું કે જન-ધન યોજના એ સુનિશ્ચિત કરવામાં મદદ કરી છે કે અગાઉ બેન્ક ખાતું ન ધરાવતા દરેક પુખ્ત વ્યક્તિ પાસે મૂળભૂત બેન્ક ખાતું હોય. આ ખાતું ખોલવા માટે મિનિમમ બેલેન્સની જરૂરિયાત નથી અને મેન્ટેનન્સ ચાર્જ પણ લેવામાં આવતો નથી.

વીમા અને પેન્શન યોજનાઓ સુધી પણ પહોંચ

સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, બેન્ક ખાતું ઉપલબ્ધ થવાથી સામાન્ય નાગરિકોને વીમા અને પેન્શન જેવી અન્ય નાણાકીય યોજનાઓ સાથે જોડવાનું પણ સરળ બન્યું છે. દેશના વિવિધ રાજ્યો અને જિલ્લાઓમાં હાથ ધરવામાં આવેલા અભિયાનો દ્વારા બેન્કિંગની પહોંચ વધારવાની સાથે વીમા અને પેન્શન યોજનાઓનો લાભ જરૂરિયાતમંદ લોકો સુધી પહોંચાડવામાં આવી રહ્યો છે.

નાણાકીય સમાવેશ તરફ મોટું પગલું

જન-ધન યોજનાના 59 કરોડથી વધુ ખાતાં અને ₹3.17 લાખ કરોડની જમા રકમનો આ આંકડો દેશમાં નાણાકીય સમાવેશની દિશામાં થયેલી પ્રગતિ દર્શાવે છે. ખાસ કરીને ગ્રામ્ય વિસ્તારો અને મહિલાઓની મોટી ભાગીદારીને કારણે યોજના દેશની બેન્કિંગ વ્યવસ્થાને વધુ વ્યાપક બનાવવામાં મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ છે.