2029 Lok Sabha Delimitation Masterplan: વર્ષ 2029ની લોકસભા ચૂંટણી પહેલા ભારતીય રાજનીતિનો આખો નકશો અને સંસદીય બેઠકોનું ગણિત બદલાવા જઈ રહ્યું છે. કેન્દ્ર સરકારે દેશમાં ચૂંટણી મતવિસ્તારોના નવા ઉત્તરાધિકાર એટલે કે 'પરિસીમન' (Delimitation) પ્રક્રિયાને લઈને પોતાની કવાયત વેગવંતી બનાવી દીધી છે. સરકારી સૂત્રોના હવાલાથી મળતી માહિતી મુજબ, કેન્દ્ર સરકાર આ ઐતિહાસિક અને દૂરોગામી કાયદાને અમલમાં લાવવા માટે 2029ની સામાન્ય ચૂંટણીઓ પહેલા સંસદમાં એક નવું બિલ રજૂ કરવાની સંભાવનાઓ શોધી રહી છે. જો સરકાર આ દિશામાં આગળ વધશે, તો છેલ્લા ઘણા દાયકાઓમાં સંસદીય ક્ષેત્રોના પુનર્ગઠનનો આ સૌથી મોટો પ્રયાસ હશે. આ અત્યંત સંવેદનશીલ મુદ્દા પર સરકાર કોઈપણ પગલું ભરતા પહેલા તમામ રાજકીય પક્ષો વચ્ચે સામાન્ય સહમતિ બનાવવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે.

પ્રાદેશિક પક્ષો સાથે ચર્ચાના દોર શરૂ
દેશમાં પરિસીમનને લઈને હંમેશા ઉત્તર અને દક્ષિણના રાજ્યો વચ્ચે વૈચારિક મતભેદ રહ્યા છે. આ વાતને ધ્યાનમાં રાખીને કેન્દ્ર સરકારે કોઈ પણ વિવાદ કે ટકરાવથી બચવા માટે અત્યારથી જ પરામર્શ શરૂ કરી દીધો છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, સરકારે DMK (ડીએમકે) અને TMC (ટીએમસી) સહિત દેશના અનેક મોટા પ્રાદેશિક પક્ષો સાથે વાતચીત શરૂ કરી દીધી છે. હાલમાં દેશમાં લોકસભા બેઠકોની જે વહેંચણી છે, તે 1971ની વસ્તી ગણતરીના દાયકાઓ જૂના આંકડા પર આધારિત છે. અત્યારે લોકસભામાં ૫૪૩ ચૂંટાયેલા સભ્યો છે. જો વસ્તીના નવા આંકડાના આધારે પરિસીમન થાય, તો રાજ્યો વચ્ચે બેઠકોનું પ્રતિનિધિત્વ સંપૂર્ણપણે બદલાઈ જશે.

દક્ષિણ ભારતના રાજ્યોની ચિંતા દૂર કરવાનો ફોર્મ્યુલા
આ સમગ્ર પ્રક્રિયામાં સૌથી મોટો પડકાર એ રાજ્યોનો છે જેમણે છેલ્લા દાયકાઓમાં વસ્તી નિયંત્રણ પર સફળતાપૂર્વક કાબૂ મેળવ્યો છે, ખાસ કરીને દક્ષિણ ભારતના રાજ્યો. આ રાજ્યોને ડર છે કે વસ્તી ઓછી હોવાને કારણે સંસદમાં તેમનું પ્રતિનિધિત્વ અને રાજકીય પ્રભાવ ઘટી શકે છે, જ્યારે ઉત્તર ભારતના રાજ્યોની લોકસભા બેઠકોમાં મોટો ઉછાળો આવી શકે છે.

સરકારી સૂત્રોનું કહેવું છે કે કેન્દ્ર સરકાર આ ચિંતા પ્રત્યે સંપૂર્ણ સજાગ છે. સરકારનો મુખ્ય હેતુ એક એવો ‘બ્રોડ ફ્રેમવર્ક’ અને ફોર્મ્યુલા તૈયાર કરવાનો છે, જે યોગ્ય પ્રતિનિધિત્વના સિદ્ધાંતને પણ જાળવી રાખે અને જેને તમામ પક્ષો કોઈ પણ વિવાદ વિના સ્વીકારી લે. પ્રાદેશિક પક્ષો સાથે અત્યાર સુધી થયેલી પ્રારંભિક વાતચીત સકારાત્મક રહી હોવાનું કહેવાય છે. તમામ પક્ષો વચ્ચે ન્યૂનતમ સમજૂતી સધાશે કે તરત જ સરકાર બિલ લાવવા અંગે આગામી મોટું પગલું ભરશે.