Supreme Court Prostitution Verdict: સુપ્રીમ કોર્ટે દેશમાં વેશ્યાવૃત્તિ સંબંધિત લગભગ 70 વર્ષ જૂના કાયદાનું ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ અને ઐતિહાસિક અર્થઘટન આપ્યું છે. સર્વોચ્ચ અદાલતે સ્પષ્ટપણે કહ્યું છે કે જો કોઈ મહિલા ફક્ત પોતાના ગુજરાન માટે વેશ્યાવૃત્તિમાં જોડાય છે, તો તેના રહેઠાણને કાયદેસર રીતે 'વેશ્યાલય' ગણી શકાય નહીં. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે જો તે સ્થળે કોઈ અન્ય સેક્સ વર્કર કે કોઈ વચેટિયા (દલાલ) સંડોવાયેલા ન હોય, તો પોલીસ તે જગ્યા પર તેના આધારે કાર્યવાહી કરી શકતી નથી.

જસ્ટિસ જેબી પારડીવાલા અને જસ્ટિસ આર મહાદેવનની બેન્ચે 'અનૈતિક ટ્રાફિક નિવારણ અધિનિયમ' (ITPA), 1956 ના વિગતવાર વિશ્લેષણ પછી આ મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપ્યો. લગભગ 298 પાનાના આ ઐતિહાસિક ચુકાદામાં સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું, “આ કાયદાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય વેશ્યાવૃત્તિને સંપૂર્ણપણે નાબૂદ કરવાનો કે તેને સંપૂર્ણ ગુનો જાહેર કરવાનો નથી. તેના બદલે, તેનો વાસ્તવિક હેતુ તેના વ્યાપારીકરણ અને ગેરકાયદેસર વ્યવસાયોને સંગઠિત રીતે ચલાવવામાં આવતા અટકાવવાનો છે.

એકમાત્ર અપવાદ જાહેર સ્થળે માંગણી કરવાનો છે
કાયદાની કલમ 7 અને 8 ટાંકીને, કોર્ટે સમજાવ્યું કે જાહેર સ્થળોએ અથવા ધાર્મિક સ્થળોની નજીક ગ્રાહકોને ખુલ્લેઆમ વિનંતી કરવી અથવા વેશ્યાવૃત્તિ દર્શાવવી એ કાયદા હેઠળ અપવાદ અને સજાપાત્ર છે કારણ કે તે જાહેર શિષ્ટાચાર અને સામાજિક નૈતિકતાની વિરુદ્ધ છે. પરંતુ આ કાયદો એવી એકલી મહિલાને સીધો લાગુ પડતો નથી જે પોતાના ખાનગી ક્ષેત્રમાં પોતાની સ્વતંત્ર ઇચ્છાથી ગુજરાન ચલાવવા માટે આવું કરે છે.

પોલીસે તૈયાર સેક્સ વર્કરોને બળજબરીથી 'બચાવ' ન કરવો જોઈએ
સુપ્રીમ કોર્ટે પીડિત સુરક્ષા યોજના હેઠળ મેજિસ્ટ્રેટ અને પોલીસ વહીવટીતંત્રને કડક સૂચનાઓ આપી છે. કોર્ટે કહ્યું કે જ્યારે પણ કોઈ શંકાસ્પદ સ્થળે દરોડો પાડવામાં આવે છે, ત્યારે ત્યાં હાજર દરેક મહિલાને ગુનેગાર કે પીડિત તરીકે ગણવી જોઈએ નહીં. મેજિસ્ટ્રેટે શરૂઆતની તપાસમાં પહેલા નક્કી કરવું પડશે કે શું મહિલા પુખ્ત છે અને તે પોતાની સ્વતંત્ર ઇચ્છાથી આ કામ કરી રહી છે? કોર્ટે સ્પષ્ટપણે કહ્યું કે સ્વેચ્છાએ આ વ્યવસાયમાં રહેલી પુખ્ત મહિલાઓને તેમની ઇચ્છા વિરુદ્ધ બળજબરીથી 'બચાવી' શકાતી નથી અને લાંબા સમય સુધી સુધાર ગૃહો અથવા આશ્રય ગૃહોમાં બંધ રાખી શકાતી નથી. રાજ્યને પુનર્વસન સુવિધાઓ પૂરી પાડવાનો અધિકાર છે, પરંતુ તે કોઈપણ નાગરિક પર તેની ઇચ્છા વિરુદ્ધ લાદી શકતું નથી.