Digital Payment Rule Change: ઘણા લોકો મોલ અથવા દુકાનોમાં ચૂકવણી કરવા માટે ડિજિટલ પેમેન્ટ અથવા UPIનો ઉપયોગ કરે છે. હવે ડિજિટલ પેમેન્ટ સંબંધિત એક નિયમ બદલાઈ ગયો છે. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયાના (RBI) આદેશને પગલે બેંકોએ ટુ-ફેક્ટર ઓથેન્ટિકેશન (2FA) લાગુ કર્યું છે. સપ્ટેમ્બર 2025માં જાહેર કરાયેલા આદેશમાં 1 એપ્રિલ, 2026ની સમયમર્યાદા નક્કી કરવામાં આવી છે.

1 એપ્રિલ, 2026થી ઓનલાઈન વ્યવહારો માટે ફક્ત વન-ટાઇમ પાસવર્ડ (OTP) પર આધાર રાખવો પૂરતો રહેશે નહીં. બધા ઓનલાઈન પેમેન્ટમાં ઓછામાં ઓછા બે અલગ અને સ્વતંત્ર ચકાસણી પરિબળોનો ઉપયોગ કરવાની જરૂર પડશે. મીડિયા અહેવાલો અનુસાર, ક્રેડિટ કાર્ડ્સ પર ટુ-ફેક્ટર ઓથેન્ટિકેશન પહેલાંથી જ લાગુ કરવામાં આવ્યું છે.

આ પ્રમાણીકરણની પદ્ધતિઓ હશે

1. વ્યક્તિગત ઓળખ નંબર (પિન)
2. બાયોમેટ્રિક્સ જેમ કે ફિંગરપ્રિન્ટ અથવા ચહેરાની ઓળખ
3. બેંકિંગ એપમાં જનરેટ થયેલા વર્ચ્યુઅલ ટોકન્સ
4. SMS આધારિત OTP

જો આપણે આને ઉદાહરણો તરીકે સમજીએ, તો ચૂકવણી માટે બે બાબતો કરવી પડશે.

1. OTP + પિન
2. બાયોમેટ્રિક ચકાસણી + ડિવાઇઝ બાઇન્ડિંગ
3. ટોકન આધારિત પ્રમાણીકરણ + પાસવર્ડ

ઉદાહરણ તરીકે, તમે કોઈ સ્ટોરમાંથી કંઈક ખરીદી શકો છો અને ચૂકવણી માટે તમારું ડેબિટ કાર્ડ આપી શકો છો. વેચાણકર્તા પોઈન્ટ ઓફ સેલ (POS) પર તેને સ્વાઇપ કર્યા પછી વપરાશકર્તાઓએ હવે તેમનો PIN દાખલ કરવો પડશે અને OTP આપવો પડશે. ઓનલાઈન વ્યવહારો માટે હવે દ્વિ-માર્ગી પ્રમાણીકરણની જરૂર પડશે.

હવે, 1 એપ્રિલથી દરેક વ્યવહાર માટે ઓછામાં ઓછી બે પ્રમાણીકરણ પદ્ધતિઓની જરૂર પડશે. તેનાથી સાયબર છેતરપિંડી પર કાબૂ મળશે અને અનધિકૃત વ્યવહારો અટકશે.

સાયબર છેતરપિંડી રોકવાના પ્રયાસો
સાયબર છેતરપિંડીના અસંખ્ય કિસ્સાઓ છે. જેમાં સાયબર ગુનેગારોએ પીડિતોના અંગત મોબાઇલ ફોન પર મોકલવામાં આવેલા બેંક OTP હોશિયારીથી મેળવી લીધા છે. પછી તેમના બેંક ખાતા ખાલી કરી દીધા છે. ફિશિંગ કૌભાંડો, સિમ કૌભાંડો અને અન્ય ઘણા કૌભાંડોમાં તાજેતરમાં વધારો થયો છે. RBI માર્ગદર્શિકામાં સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી છે કે 1 ઓક્ટોબર, 2026 સુધીમાં આંતરરાષ્ટ્રીય કાર્ડ-નોટ-પ્રેઝન્ટ વ્યવહારો પર સમાન પ્રમાણીકરણ નિયમો લાગુ થશે.