Petrol Diesel Price Hike India: પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા તણાવની અસર હજુ પણ સમગ્ર વિશ્વ પર પડી રહી છે. આ દરમિયાન, એવું સામે આવ્યું છે કે પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ ફરી એકવાર વધી શકે છે. આ વધારો 15 તારીખ પહેલા થવાની ધારણા છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષને કારણે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં તીવ્ર વધારો થયો છે, જેના કારણે તેલ કંપનીઓ (OMCs) પર નોંધપાત્ર આર્થિક દબાણ સર્જાયું છે.

સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ દર મહિને લગભગ 30 હજાર કરોડ રૂપિયાની અંડર રિકવરીનો સામનો કરી રહી છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલનો ભાવ પ્રતિ બેરલ $70 થી વધીને $126 પ્રતિ બેરલ થયો છે. આમ છતાં, ભારતમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ અત્યાર સુધી સ્થિર રાખવામાં આવ્યા છે. એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે સરકાર અને તેલ કંપનીઓ મળીને પેટ્રોલ પર પ્રતિ લિટર લગભગ 24 રૂપિયાનો વધારાનો બોજ ઉઠાવી રહી છે, જેથી સામાન્ય લોકો પર મોંઘવારીની અસર ઓછી થાય. જોકે, વધતા દબાણ વચ્ચે, પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં વધારો કરવાનું વિચારી રહ્યું છે. સૂત્રો કહે છે કે 15 મે પહેલા કિંમતોમાં સુધારો થઈ શકે છે.

ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ વધ્યા
હકીકતમાં, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટની આસપાસ ઉદ્ભવેલા સંકટથી વૈશ્વિક ક્રૂડ ઓઇલ બજારને આંચકો લાગ્યો છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ પ્રતિ બેરલ આશરે $70 થી વધીને $126 પ્રતિ બેરલ થયા હોવા છતાં, ભારતમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં હજુ સુધી કોઈ મોટો વધારો થયો નથી, પરંતુ આ રાહત કદાચ લાંબા સમય સુધી નહીં રહે. સૂત્રોએ બિઝનેસ ટુડેને જણાવ્યું છે કે 15 મે પહેલા પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં વધારો થઈ શકે છે.

તેલ બજાર પર હોર્મુઝની અસર
હકીકતમાં, વિશ્વના તેલ પુરવઠાનો લગભગ 20 ટકા ભાગ હોર્મુઝમાંથી પસાર થાય છે. પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા યુદ્ધને કારણે આ દરિયાઈ માર્ગ ઘણા અઠવાડિયાથી પ્રભાવિત છે, જેના કારણે સમગ્ર વિશ્વમાં ઉર્જા સંકટ વધુ ઘેરું બની રહ્યું છે. ઘણા દેશોમાં ઇંધણના ભાવમાં તીવ્ર વધારો થયો છે. હોંગકોંગમાં પેટ્રોલ પ્રતિ લિટર ₹295, સિંગાપોરમાં ₹240, નેધરલેન્ડ્સમાં ₹225, ઇટાલીમાં ₹210 અને યુકેમાં ₹195 ની આસપાસ પહોંચી ગયું છે. તેની સરખામણીમાં, ભારતના ઘણા શહેરોમાં પેટ્રોલ હજુ પણ લગભગ 95 રૂપિયા પ્રતિ લિટરના ભાવે વેચાઈ રહ્યું છે.

ઘણા દેશોમાં તેલ સંકટ, કટોકટીના પગલાં લેવામાં આવ્યા
આ કટોકટીનો સામનો કરવા માટે વિશ્વના ઘણા દેશોએ કટોકટીના પગલાં લીધાં છે. બાંગ્લાદેશે ઇંધણ રેશનિંગ લાગુ કર્યું છે, શ્રીલંકાએ ચાર દિવસનો કાર્યકારી સપ્તાહ રજૂ કર્યો છે, પાકિસ્તાને સરકારી કચેરીઓ માટે કાર્યકારી દિવસો ઘટાડ્યા છે, જ્યારે દક્ષિણ કોરિયાએ દાયકાઓમાં પહેલીવાર ઇંધણના ભાવ મર્યાદા લાદી છે.

ભારત અત્યાર સુધી આ રીતે કટોકટીથી બચી ગયું છે
જોકે, ભારતમાં ન તો ઇંધણની અછત હતી, ન તો લાંબી કતારો હતી કે ન તો રેશનિંગ. સરકાર અને ઉદ્યોગ સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, કટોકટી શરૂ થતાં જ ભારતે ઝડપી પગલાં લીધાં. થોડા દિવસોમાં સ્થાનિક LPG ઉત્પાદન 36 હજાર ટન પ્રતિ દિવસથી વધીને 54 હજાર ટન પ્રતિ દિવસ થયું. આ ઉપરાંત, સરકારે પેટ્રોલ અને ડીઝલ પર એક્સાઇઝ ડ્યુટીમાં પણ મોટો ઘટાડો કર્યો છે, જેથી સામાન્ય લોકો પરનો બોજ ઓછો થાય.

તેલ કંપનીઓ પર કેટલો બોજ છે?
ઉદ્યોગના અંદાજ મુજબ, જ્યારે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ ટોચ પર હતા, ત્યારે સરકાર અને ઓઇલ કંપનીઓએ મળીને પેટ્રોલ પર પ્રતિ લિટર લગભગ 24 રૂપિયા અને ડીઝલ પર પ્રતિ લિટર લગભગ 30 રૂપિયાનો વધારાનો બોજ ઉઠાવ્યો હતો. એક્સાઇઝ ડ્યુટી ઘટાડ્યા પછી પણ, ઇન્ડિયન ઓઇલ, ભારત પેટ્રોલિયમ અને હિન્દુસ્તાન પેટ્રોલિયમ જેવી કંપનીઓ દર મહિને લગભગ 30 હજાર કરોડ રૂપિયાનું નુકસાન કરી રહી છે.

ભારતે રશિયા, અમેરિકા, પશ્ચિમ આફ્રિકા અને અન્ય પ્રદેશોમાંથી ક્રૂડ ઓઇલની આયાત વધારીને પુરવઠા સ્થિરતા જાળવી રાખી. એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે દેશની રિફાઇનરીઓ 100 ટકાથી વધુ ક્ષમતા પર કામ કરી રહી છે, જેથી ઇંધણની ઉપલબ્ધતામાં વિક્ષેપ ન પડે. અધિકારીઓ કહે છે કે છેલ્લા દાયકામાં ઊર્જા માળખાના વિસ્તરણથી ભારતને કટોકટીને વધુ સારી રીતે સંચાલિત કરવામાં મદદ મળી છે.

2014 થી, LPG ટર્મિનલની સંખ્યા બમણી થઈ ગઈ છે, ક્રૂડ ઓઈલ આયાત સ્ત્રોતો 27 થી વધીને 40 દેશો થયા છે, ઇથેનોલ મિશ્રણ 1.5 ટકાથી વધીને 20 ટકા થયું છે અને વ્યૂહાત્મક પેટ્રોલિયમ ભંડાર પણ મજબૂત થયા છે. જોકે, પશ્ચિમ એશિયામાં સંઘર્ષ ચાલુ છે અને ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ ઊંચા રહે છે. આવી સ્થિતિમાં, સરકારી તેલ કંપનીઓ પર દબાણ સતત વધી રહ્યું છે અને એવું માનવામાં આવે છે કે આગામી દિવસોમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં વધારો કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવી શકે છે.