RBI Gold Value: ભારતીય રિઝર્વ બેંકના સોનાના ભંડારના મૂલ્યમાં $2 બિલિયનથી વધુનો ઘટાડો થયો છે. RBIના તાજેતરના સાપ્તાહિક અહેવાલમાં 29 મે, 2026ના રોજ પૂરા થયેલા સપ્તાહ દરમિયાન તેના સોનાના ભંડારના મૂલ્યમાં $2.19 બિલિયનનો ઘટાડો દર્શાવવામાં આવ્યો છે.

આ ઘટાડાથી બજારમાં એવી અટકળો શરૂ થઈ હતી કે, RBIએ તેના સોનાના ભંડારનો અમુક ભાગ વેચી દીધો હશે, પરંતુ ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાએ આ દાવાઓને સંપૂર્ણપણે નકારી કાઢ્યા હતા અને કહ્યું હતું કે, સેન્ટ્રલ બેંકનો સોનાનો ભંડાર અકબંધ છે, હકીકતમાં તેમાં થોડો વધારો થયો છે.

RBIના ડેટા અનુસાર, 29 મે સુધીમાં સોનાના ભંડારનું મૂલ્ય $112.60 બિલિયન હતું. તે જ અઠવાડિયા દરમિયાન વિદેશી ચલણ સંપત્તિ (ભારતના વિદેશી હૂંડિયામણ અનામતનો સૌથી મોટો ઘટક) $3.12 બિલિયન વધીને $546.15 બિલિયન થઈ ગઈ હતી. સોનાના ભંડારના અહેવાલ મૂલ્યમાં ઘટાડો હોવા છતાં વિદેશી ચલણ સંપત્તિમાં વધારાથી દેશની એકંદર અનામત સ્થિતિ મજબૂત બનાવવામાં મદદ મળી છે.

સોનાના ભંડારમાં ઘટાડો?
આરબીઆઈએ સ્પષ્ટતા કરી કે, સોનાના ભંડારમાં ઘટાડો મુખ્યત્વે કિંમતી ધાતુના વેચાણને કારણે નહીં, પરંતુ મૂલ્યમાં ફેરફારને કારણે થયો છે. સોનાના ભંડાર યુએસ ડોલરમાં રેકોર્ડ કરવામાં આવે છે અને તેનું મૂલ્યાંકન આંતરરાષ્ટ્રીય બજારના ભાવોના આધારે સાપ્તાહિક કરવામાં આવે છે. તેથી, વૈશ્વિક સોનાના ભાવમાં વધઘટ અને ચલણની હિલચાલ અનામતના અહેવાલ મૂલ્યને નોંધપાત્ર રીતે અસર કરી શકે છે, ભલે કેન્દ્રીય બેંક પાસે રાખેલા સોનાનું પ્રમાણ યથાવત રહે.

શુક્રવારે નાણાકીય નીતિની જાહેરાત પછી આયોજિત એક પત્રકાર પરિષદમાં આ મુદ્દા પરના પ્રશ્નોના જવાબમાં મલ્હોત્રાએ કહ્યું કે, RBIએ સોનું વેચ્યું હોવાના અહેવાલોનો કોઈ આધાર નથી. તેમણે કહ્યુ કે, ‘ના, RBIએ સોનું વેચ્યું નથી. અમારા સોનાના ભંડારમાં થોડો વધારો થયો છે.’

RBIએ બ્લૂમબર્ગના અહેવાલોને નકાર્યા
બ્લૂમબર્ગ ઇકોનોમિક્સ વિશ્વેષણમાં જણાવાયું હતું કે, 22 મેના રોજ પૂરા થયેલા બે અઠવાડિયાના સમયગાળા દરમિયાન અનામત ડેટામાં આશરે $12 બિલિયનના સોનાનું વેચાણ સૂચવવામાં આવ્યું હતું, જ્યારે તે જ સમયગાળા દરમિયાન વિદેશી ચલણ સંપત્તિમાં વધારો થયો હતો. આ વિશ્વેષણથી એવી અટકળો શરૂ થઈ હતી કે, કેન્દ્રીય બેંકે વૈશ્વિક બજારની અનિશ્ચિતતા વચ્ચે રૂપિયાને ટેકો આપવા અથવા તેની વિદેશી વિનિમય સ્થિતિને મજબૂત બનાવવા માટે સોનાના ભંડારનો ઉપયોગ કર્યો હશે.

જો કે, RBIએ આ દાવાને નકારી કાઢ્યો અને કહ્યું કે, તેનો ભૌતિક સોનાનો ભંડાર 880.52 ટનના સ્તરે યથાવત છે. કેન્દ્રીય બેંકે ભાર મૂક્યો કે, સોનાના ભંડારના મૂલ્યમાં વધઘટને વાસ્તવિક ભંડારમાં થતા ફેરફારો સાથે મૂંઝવણમાં ન લેવી જોઈએ. કારણ કે, લાભ અને નુકસાન એ અનામત વ્યવસ્થાપનનો નિયમિત ભાગ છે.

PIBએ પણ અહેવાલોને નકારી કાઢ્યાં
સરકારની ગુપ્તચર તપાસ એજન્સી પ્રેસ ઇન્ફોર્મેશન બ્યુરોએ (PIB) પણ સોનાના વેચાણ સંબંધિત અહેવાલોને 'બનાવટી' ગણાવ્યા છે. RBIના સત્તાવાર ડેટાને ટાંકીને PIBએ જણાવ્યું હતું કે, છેલ્લા કેટલાક મહિનામાં ભારતના વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડારમાં સોનાનો હિસ્સો સતત વધ્યો છે. સપ્ટેમ્બર 2025ના અંતમાં કુલ વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડારમાં સોનાનો હિસ્સો 13.92% હતો. જે 31 માર્ચ, 2026 સુધીમાં વધીને 16.70% થયો અને 22 મે, 2026 સુધીમાં તે વધુ વધીને 16.85% થયો.