Oman-Gujarat Oil Pipeline: પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવ વચ્ચે ઉર્જા સંકટથી વિશ્વને ચિંતા થઈ છે. ભારત જેવા દેશો ખાસ કરીને મધ્ય પૂર્વમાંથી પુરવઠામાં વિક્ષેપથી સૌથી વધુ અસરગ્રસ્ત દેશો, તેમનો ઉર્જા પુરવઠો પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે ઝડપથી કામ કરી રહ્યા છે. ભારતે ઓમાનથી ગુજરાત સુધી લાંબી પાઇપલાઇન બનાવવાના પ્રોજેકટની જાહેરાત કરી છે.

આ અરબી સમુદ્રમાં લગભગ 2,000 કિલોમીટરની ઊંડાઈએ સમુદ્ર ગેસ પાઇપલાઇન હશે. ઓમાન અને ગુજરાતને જોડવાની આ લાંબા સમયથી ચર્ચાસ્પદ યોજના છે. કારણ કે, ભારત વધતા અનિશ્ચિત ભૂ-રાજકીય તણાવ વચ્ચે વધુ વિશ્વસનીય ઉર્જા પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરવા માગે છે.

છેલ્લા ત્રણ દાયકામાં આ પ્રોજેક્ટની ઘણી વખત સમીક્ષા કરવામાં આવી છે. પરંતુ ઊંચા ખર્ચ, ટેક્નિકલ અવરોધો અને વ્યાપારી મુશ્કેલીઓએ યોજનાને અટકાવી દીધી છે. હવે પ્રસ્તાવને સમર્થન આપતા ખાનગી જૂથ SAGE દ્વારા માર્ગ અને તેના એન્જિનિયરિંગ પડકારોનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે દરિયાઈ તળિયાના સર્વેક્ષણ તેમજ ટેક્નિકલ અને નાણાકીય અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યા પછી પ્રોજેકટને નવી ગતિ મળી છે.

તેનો ખર્ચ કેટલો થશે?
આ પ્રોજેક્ટ પર આશરે ₹40,000 કરોડનો ખર્ચ થવાનો અંદાજ છે. ઓમાન-ગુજરાત ડીપ-સી ગેસ પાઇપલાઇન અત્યાર સુધીના સૌથી ઊંડા દરિયાઈ માર્ગોમાંથી એક હશે. તે કુદરતી ગેસનો અવિરત પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરશે. જો પૂર્ણ થાય તો તે ગલ્ફ દેશો અને ભારત વચ્ચે સીધો ઉર્જા કોરિડોર સ્થાપિત કરી શકે છે. જેનાથી હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતા દરિયાઈ માર્ગો પર દેશની નિર્ભરતા ઓછી થશે.

આ પ્રોજેક્ટ શા માટે મહત્વપૂર્ણ છે?
ભારત આયાતી ઉર્જા પર ખૂબ નિર્ભર છે. દેશ તેની મોટાભાગની ક્રૂડ ઓઇલની જરૂરિયાતો આયાત કરે છે અને કુદરતી ગેસ, ખાસ કરીને LNGના વિદેશી પુરવઠા પર ખૂબ આધાર રાખે છે. આ આયાતનો મોટો ભાગ ગલ્ફ દેશોમાંથી ઉદ્ભવે છે અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ દ્વારા ભારત પહોંચે છે, જે પર્સિયન ગલ્ફને અરબી સમુદ્ર સાથે જોડતી સાંકડી ચેનલ છે. આ માર્ગમાં કોઈપણ વિક્ષેપ વૈશ્વિક બજારો પર તાત્કાલિક અસર કરી શકે છે. જે શિપિંગ ખર્ચ, ઇંધણના ભાવ અને પુરવઠા શૃંખલાઓને અસર કરી શકે છે.

આ પાઇપલાઇન કેવી દેખાશે?
પ્રસ્તાવિત પ્રોજેક્ટ અરબી સમુદ્રમાં ફેલાયેલા પાણીની અંદરના નેટવર્ક દ્વારા ઓમાનને સીધું ગુજરાત સાથે જોડશે. તેની સૌથી મહત્વપૂર્ણ વિશેષતા તેની ઊંડાઈ છે. રૂટના કેટલાક ભાગો સમુદ્ર સપાટીથી 3,000 મીટરથી વધુ નીચે હોવાની અપેક્ષા છે, જે તેને અત્યાર સુધી પ્રસ્તાવિત સૌથી ઊંડા પાણીની અંદરના પાઇપલાઇન પ્રોજેકટ્સમાંનો એક બનાવે છે. આ ઊંડાઈ મોટાભાગના ઓફશોર ઉર્જા પ્રોજેકટ્સમાં જોવા મળતી ઊંડાઈ કરતાં ઘણી વધારે છે અને તેને ખૂબ જ વિશિષ્ટ એન્જિનિયરિંગ ઉકેલોની જરૂર પડશે.

ગેસ પરિવહન માટે કેટલો ખર્ચ થશે?
આ પાઇપલાઇન લાંબા ગાળાના પુરવઠા કરારો હેઠળ કુદરતી ગેસનું પરિવહન કરશે તેવી અપેક્ષા છે, જે ભારતને તેના ઉર્જા સ્ત્રોતોમાં વૈવિધ્ય લાવવામાં અને ઓમાનને સ્થિર નિકાસ બજાર પ્રદાન કરવામાં મદદ કરશે. પ્રોજેક્ટ દરખાસ્તો અનુસાર, પરિવહન ખર્ચ પ્રતિ mmBtu $2-2.25 સુધીનો હોઈ શકે છે. જો કે, અંતિમ ખર્ચ ભંડોળ વ્યવસ્થા, બાંધકામ ખર્ચ અને ભાવિ ગેસના ભાવ પર આધારિત રહેશે.