BRICS Summit 2026: AIથી સપ્લાય ચેન સુધી ભારતના 7 મોટા એજન્ડા, બદલાશે ગ્લોબલ સાઉથનો રોલ?

BRICS Summit 2026: નવી દિલ્હીમાં 12 અને 13 સપ્ટેમ્બરે 18મા BRICS સમિટનું આયોજન થવા જઈ રહ્યું છે. ભારત મંડપમ ખાતે યોજાનારી આ બેઠક BRICSના 20 વર્ષ પૂર્ણ થવાની પણ સાક્ષી બનશે. ભારત માટે આ સમિટ માત્ર યજમાની પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ વિકાસશીલ અને ઉભરતી અર્થવ્યવસ્થાઓને વૈશ્વિક નિર્ણય પ્રક્રિયામાં વધુ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા અપાવવાનો પ્રયાસ માનવામાં આવે છે.

BRICSમાં 11 દેશો એક મંચ પર

BRICSની શરૂઆત 2006માં બ્રાઝિલ, રશિયા, ભારત અને ચીન સાથે થઈ હતી. ત્યારબાદ દક્ષિણ આફ્રિકા, ઇજિપ્ત, ઇથિયોપિયા, ઈરાન, UAE, ઇન્ડોનેશિયા અને સાઉદી અરેબિયા જેવા દેશો તેમાં જોડાયા. આ સમિટમાં કુલ 11 સભ્ય દેશો એકસાથે આવશે. ભારતે સમિટ માટે ‘મજબૂતી, ઇનોવેશન, સહયોગ અને સસ્ટેનેબિલિટી માટે નિર્માણ’ને થીમ તરીકે રજૂ કરી છે.

ગ્લોબલ સાઉથને વૈશ્વિક નિર્ણયોમાં વધુ અવાજ

ભારતનો મહત્વપૂર્ણ એજન્ડા વિકાસશીલ અને ઉભરતી અર્થવ્યવસ્થાઓનો વૈશ્વિક નિર્ણય પ્રક્રિયામાં પ્રભાવ વધારવાનો છે. ભારત સંયુક્ત રાષ્ટ્ર, આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય ભંડોળ અને વર્લ્ડ બેન્ક જેવી વૈશ્વિક સંસ્થાઓમાં સુધારાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકી રહ્યું છે.

પશ્ચિમ વિરુદ્ધ ગઠબંધન નહીં

ભારત BRICSને પશ્ચિમી દેશો વિરુદ્ધના ગઠબંધન તરીકે રજૂ કરવા માંગતું નથી. નવી દિલ્હીના અભિગમ મુજબ અલગ-અલગ રાજકીય વ્યવસ્થા અને વિદેશ નીતિ ધરાવતા દેશો વિકાસ સાથે જોડાયેલા સામાન્ય પડકારો પર સાથે મળીને કામ કરી શકે તેવું મંચ BRICS બનવું જોઈએ.

મજબૂત અને વિશ્વસનીય સપ્લાય ચેન

યુદ્ધ, પ્રતિબંધો, સંરક્ષણવાદ અને જરૂરી સપ્લાય ચેનમાં વિક્ષેપને કારણે વૈશ્વિક વેપાર સામે પડકારો વધી રહ્યા છે. ભારતનો ઉદ્દેશ વેપારને વધુ અનુમાનિત બનાવવાનો અને જરૂરી વસ્તુઓ, ટેક્નોલોજી તથા કાચા માલના સ્ત્રોતોમાં વિવિધતા લાવવાનો છે. આ માટે મજબૂત અને વિશ્વસનીય સપ્લાય ચેન પર ભાર રહેશે.

ડિજિટલ પેમેન્ટ અને ફિનટેક

BRICS સમિટમાં ક્રોસ-બોર્ડર પેમેન્ટ, ફિનટેક અને ડિજિટલ નાણાકીય માળખા પર પણ ચર્ચા થઈ શકે છે. ભારત ઇચ્છે છે કે ઉભરતી અર્થવ્યવસ્થાઓ માત્ર અન્ય દેશોમાં વિકસિત ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ ન કરે, પરંતુ ટેક્નોલોજીના વિકાસ અને તેના નિયમો નક્કી કરવામાં પણ સક્રિય ભાગ ભજવે.

ઊર્જા સુરક્ષા અને સ્વચ્છ ઊર્જા

ઊર્જા સુરક્ષા પણ ભારતના મહત્વપૂર્ણ એજન્ડામાં સામેલ છે. ભારત સસ્તી અને વિશ્વસનીય ઊર્જાને આર્થિક વિકાસ સાથે સીધી રીતે જોડાયેલું માને છે. સાથે જ ક્લાઇમેટ ચેન્જના પડકારોનો સામનો કરવા અને સ્વચ્છ ઊર્જા તરફ આગળ વધવાની જરૂરિયાત પર પણ ચર્ચા થઈ શકે છે.

આર્થિક ગુનેગારો અને ગેરકાયદે સંપત્તિ

ભારત BRICS દેશો વચ્ચે આર્થિક ગુનેગારોને શોધવા અને ગેરકાયદે સંપત્તિ પરત મેળવવા માટે નાણાકીય તથા તપાસ સંબંધિત માહિતી ઝડપથી શેર કરવાની વ્યવસ્થા પર ભાર મૂકી રહ્યું છે. પ્રસ્તાવિત માળખામાં માહિતી શેર કરવાની પ્રમાણભૂત પદ્ધતિ, સંપત્તિની રિકવરીમાં સહયોગ અને સંસ્થાકીય જોડાણ જેવા મુદ્દાઓ સામેલ થઈ શકે છે.

વિસ્તરણ બાદ BRICSને વધુ અસરકારક બનાવવાનો પડકાર

BRICSના વિસ્તરણ બાદ સંગઠનને વધુ અસરકારક અને વ્યવહારુ મંચ બનાવવું ભારત સામેનો મહત્વપૂર્ણ પડકાર છે. ભારતનો પ્રયાસ એવો છે કે વિવિધ દેશોની અલગ-અલગ પ્રાથમિકતાઓ વચ્ચે સહમતિ બનાવીને વેપાર, ટેક્નોલોજી, ઊર્જા, નાણાકીય સહયોગ અને વૈશ્વિક શાસન જેવા ક્ષેત્રોમાં નક્કર સહયોગ આગળ વધે.

ભારત માટે BRICS સમિટ કેમ મહત્વપૂર્ણ?

18મો BRICS સમિટ ભારત માટે ગ્લોબલ સાઉથની પ્રાથમિકતાઓને વૈશ્વિક મંચ પર વધુ મજબૂતીથી રજૂ કરવાની તક છે. AI, ડિજિટલ પેમેન્ટ, ઊર્જા સુરક્ષા, સપ્લાય ચેન અને વૈશ્વિક નાણાકીય વ્યવસ્થામાં સુધારા જેવા મુદ્દાઓ દ્વારા ભારત BRICSને વિકાસ અને સહયોગના વધુ અસરકારક મંચ તરીકે આગળ વધારવા માંગે છે.