Chief Election Commissioner ને અન્ય ચૂંટણી કમિશનર કરતાં વધુ પગાર મળે છે? જાણો સંપૂર્ણ હકીકત

Chief Election Commissioner Salary: મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર અને અન્ય ચૂંટણી કમિશનરોની સત્તા, પગાર અને સેવા શરતોને લઈને ઘણીવાર સવાલો ઉઠતા હોય છે. ખાસ કરીને એ ચર્ચા રહે છે કે ચૂંટણી પંચના વડા તરીકે મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર એટલે કે CECને અન્ય ચૂંટણી કમિશનરો કરતાં વધુ પગાર મળે છે કે નહીં. તેનો જવાબ છે—ના. ભારતના ચૂંટણી પંચમાં મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર અને અન્ય ચૂંટણી કમિશનરોને સમાન મૂળ માસિક પગાર મળે છે. ચૂંટણી પંચના નિર્ણયોમાં પણ ત્રણેય કમિશનરોને સમાન મતાધિકાર હોય છે. જોકે, બંને પદ વચ્ચે કેટલાક મહત્વપૂર્ણ તફાવતો છે, ખાસ કરીને પદ પરથી દૂર કરવાની પ્રક્રિયામાં.

મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર અને ચૂંટણી કમિશનરને સમાન પગાર

મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર અને અન્ય ચૂંટણી કમિશનરો અધિનિયમ, 2023 હેઠળ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર અને ચૂંટણી કમિશનરોને સુપ્રીમ કોર્ટના જજની સમકક્ષ સુવિધાઓ અને પગાર મળે છે. ત્રણેય કમિશનરોનું મૂળ માસિક વેતન ₹2.5 લાખ છે. આ ઉપરાંત તેમને નિયમ મુજબ મોંઘવારી ભથ્થું, સરકારી આવાસ, વાહન સહિતની સત્તાવાર સુવિધાઓ મળી શકે છે. એટલે કે માત્ર ચૂંટણી પંચના વડા હોવાના કારણે મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરને અન્ય ચૂંટણી કમિશનરો કરતાં વધારે મૂળ પગાર મળતો નથી.

શું ત્રણેય ચૂંટણી કમિશનરોની સત્તા સમાન હોય છે?

મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર ચૂંટણી પંચના વડા અને અધ્યક્ષ તરીકે કામ કરે છે. જોકે, નિર્ણય લેવાની પ્રક્રિયામાં તેમને અન્ય ચૂંટણી કમિશનરો કરતાં વધારાનો મત મળતો નથી. ચૂંટણી પંચ સામાન્ય રીતે સામૂહિક રીતે નિર્ણય લે છે. જો કોઈ મુદ્દે સર્વસંમતિ ન બને તો બહુમતીના આધારે નિર્ણય લેવામાં આવી શકે છે. અર્થાત્, મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર પાસે અન્ય ચૂંટણી કમિશનરો કરતાં વધારાનો મતાધિકાર નથી.

તો મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર અને અન્ય ચૂંટણી કમિશનર વચ્ચે મોટો તફાવત શું?

પગાર અને મતદાનના અધિકારમાં સમાનતા હોવા છતાં બંને પદ વચ્ચે મહત્વપૂર્ણ તફાવત છે. આ તફાવત ખાસ કરીને હટાવવાની પ્રક્રિયા સાથે જોડાયેલો છે.

મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરને કેવી રીતે હટાવી શકાય?

મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરને પદ પરથી દૂર કરવાની પ્રક્રિયા સુપ્રીમ કોર્ટના જજને દૂર કરવાની પ્રક્રિયા જેવી જ કડક બંધારણીય જોગવાઈઓ હેઠળ થાય છે.

અન્ય ચૂંટણી કમિશનરને કેવી રીતે હટાવી શકાય?

અન્ય ચૂંટણી કમિશનરને પદ પરથી દૂર કરવા માટે મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરની ભલામણ જરૂરી હોય છે. આ જોગવાઈને કારણે મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર અને અન્ય ચૂંટણી કમિશનરોની સુરક્ષા સંબંધિત પ્રક્રિયામાં તફાવત જોવા મળે છે.

ચૂંટણી કમિશનરનો કાર્યકાળ કેટલો હોય છે?

મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર અને અન્ય ચૂંટણી કમિશનરનો કાર્યકાળ વધુમાં વધુ 6 વર્ષ અથવા 65 વર્ષની ઉંમર સુધી, બેમાંથી જે પહેલાં આવે ત્યાં સુધી હોઈ શકે છે. આ કાર્યકાળની મર્યાદા બંને પ્રકારના કમિશનરોને લાગુ પડે છે.

ચૂંટણી પંચમાં કેટલા સભ્યો હોય છે?

ભારતનો ચૂંટણી પંચ શરૂઆતમાં એક સભ્યનું સંસ્થાન હતું. 1950થી 1989 સુધી ચૂંટણી પંચમાં માત્ર મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર હતા. ત્યારબાદ ચૂંટણી પંચને બહુસભ્ય સંસ્થા બનાવવામાં આવ્યું અને ઓક્ટોબર 1993થી તે ત્રણ સભ્યોનું પંચ બન્યું. હાલમાં ચૂંટણી પંચમાં એક મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર અને બે ચૂંટણી કમિશનર હોય છે. મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર ચૂંટણી પંચના અધ્યક્ષ તરીકે બેઠકની અધ્યક્ષતા કરે છે, પરંતુ નિર્ણય લેવાની પ્રક્રિયામાં તેમને અન્ય કમિશનરો કરતાં વધારાનો મત મળતો નથી.

ટૂંકમાં

• મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર અને બે ચૂંટણી કમિશનરોનો મૂળ પગાર ₹2.5 લાખ પ્રતિ મહિનો છે.

• ત્રણેયને નિયમ મુજબ સમાન પ્રકારની સત્તાવાર સુવિધાઓ મળે છે.

• નિર્ણય લેતી વખતે ત્રણેય કમિશનરોને સમાન મતાધિકાર હોય છે.

• મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર ચૂંટણી પંચના અધ્યક્ષ હોય છે.

• મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર અને અન્ય ચૂંટણી કમિશનરોને હટાવવાની પ્રક્રિયામાં તફાવત છે.

• બંને પદ માટે કાર્યકાળ વધુમાં વધુ 6 વર્ષ અથવા 65 વર્ષની ઉંમર સુધીનો છે.