Shardiya Navratri 2026: નવરાત્રીના 5 રાજ્ય, 5 રંગ! ક્યાં શું છે ઉજવણીની ખાસ પરંપરા?

Shardiya Navratri 2026: નવરાત્રી માત્ર નવ દિવસ સુધી ચાલતો ધાર્મિક તહેવાર નથી, પરંતુ ભારતની વિવિધ સંસ્કૃતિ, પરંપરા અને આસ્થાને જોડતો પર્વ પણ છે. દેશના અલગ-અલગ રાજ્યોમાં નવરાત્રીની ઉજવણીની રીત અલગ છે. ક્યાંક રાતભર ગરબા અને ડાંડિયાની રમઝટ જોવા મળે છે, તો ક્યાંક ભવ્ય દુર્ગા પૂજા અને સિંદૂર ખેલાની પરંપરા ઉજવાય છે.

પંચાંગ અનુસાર, વર્ષ 2026માં શારદીય નવરાત્રીની શરૂઆત 11 ઓક્ટોબર, રવિવારથી થશે અને નવ દિવસની આરાધના બાદ 19 ઓક્ટોબરે મહાનવમી સાથે નવરાત્રી પર્વ પૂર્ણ થશે. આવો જાણીએ કાશ્મીરથી કન્યાકુમારી સુધી નવરાત્રી કયા અલગ-અલગ રંગોમાં જોવા મળે છે.

કાશ્મીરમાં ખીર ભવાની માતાની વિશેષ આરાધના

કાશ્મીરમાં નવરાત્રીનો પર્વ શ્રદ્ધા અને સાધના સાથે ઉજવવામાં આવે છે. કાશ્મીરી પંડિત સમુદાય માટે માતા ખીર ભવાનીનું મંદિર વિશેષ આસ્થાનું કેન્દ્ર છે. નવરાત્રી દરમિયાન ભક્તો માતાની પૂજા-અર્ચના કરે છે અને ઉપવાસ રાખે છે. નવરાત્રીના દિવસોમાં અહીં ભક્તિ અને આધ્યાત્મિકતાનું વિશેષ વાતાવરણ જોવા મળે છે.

ગુજરાતમાં ગરબા અને ડાંડિયાથી રંગાય છે રાત

નવરાત્રીનું નામ આવે અને ગુજરાતના ગરબા-ડાંડિયાનો ઉલ્લેખ ન થાય તેવું શક્ય નથી. ગુજરાતમાં નવરાત્રીની નવ રાતો સંગીત, નૃત્ય અને ઉત્સાહથી ભરપૂર હોય છે. લોકો પરંપરાગત વસ્ત્રોમાં સજ્જ થઈને ગરબા અને ડાંડિયામાં ભાગ લે છે. માતા અંબાની આરાધના સાથે શરૂ થતી રાત ધીમે-ધીમે રંગીન ઉત્સવમાં ફેરવાઈ જાય છે.

પશ્ચિમ બંગાળમાં દુર્ગા પૂજા અને સિંદૂર ખેલા

પશ્ચિમ બંગાળમાં નવરાત્રી દરમિયાન દુર્ગા પૂજાનું ભવ્ય સ્વરૂપ જોવા મળે છે. વિશાળ દેવી પ્રતિમાઓ, આકર્ષક પંડાલો અને વિશેષ પૂજા સમગ્ર વાતાવરણને ઉત્સવમય બનાવી દે છે.

વિજયાદશમીના દિવસે અહીં સિંદૂર ખેલા ખાસ આકર્ષણ રહે છે. આ પરંપરામાં સુહાગન મહિલાઓ પહેલાં માતા દુર્ગાને સિંદૂર અર્પણ કરે છે અને ત્યારબાદ એકબીજાને સિંદૂર લગાવે છે. આ પરંપરા સાથે સુહાગ અને પરિવારની સુખ-સમૃદ્ધિની કામના જોડાયેલી હોવાનું માનવામાં આવે છે.

હિમાચલમાં નવરાત્રી બાદ શરૂ થાય છે કુલ્લુ દશેરા

હિમાચલ પ્રદેશનું કુલ્લુ દશેરા પણ નવરાત્રી સાથે જોડાયેલી અનોખી પરંપરા છે. અહીં નવરાત્રી પૂર્ણ થયા બાદ દશેરાની ભવ્ય ઉજવણી શરૂ થાય છે. આ દરમિયાન ભગવાન રઘુનાથજીની રથયાત્રા કાઢવામાં આવે છે અને વિવિધ વિસ્તારોમાંથી દેવી-દેવતાઓની પાલખીઓ પણ પહોંચે છે.

પરંપરાગત વાદ્યો, રથ અને દેવી-દેવતાઓની શોભાયાત્રાઓ કુલ્લુ દશેરાને વિશેષ બનાવે છે.

કન્યાકુમારીમાં જોવા મળે છે દક્ષિણ ભારતીય પરંપરાનો રંગ

દેશના દક્ષિણ છેડે આવેલા કન્યાકુમારીમાં પણ નવરાત્રીની પોતાની વિશેષ ઓળખ છે. અહીં વિવિધ મંદિરોમાં વિશેષ પૂજા-અર્ચના, શણગાર અને ધાર્મિક શોભાયાત્રાઓ યોજાય છે. આ પ્રસંગોમાં સ્થાનિક પરંપરા અને દક્ષિણ ભારતીય સંસ્કૃતિની ઝલક જોવા મળે છે.

અલગ પરંપરા, એક જ આસ્થા

કાશ્મીરની સાધનાથી લઈને ગુજરાતના ગરબા, પશ્ચિમ બંગાળની દુર્ગા પૂજા, હિમાચલના કુલ્લુ દશેરા અને કન્યાકુમારીની ધાર્મિક પરંપરાઓ સુધી નવરાત્રીના રંગ ભલે અલગ હોય, પરંતુ તેની પાછળની આસ્થા એક જ છે. આ જ વિવિધતા ભારતના તહેવારોને વધુ વિશેષ બનાવે છે.

આ પણ વાંચો : Shardiya Navratri 2026: પદયાત્રીઓનું ઘોડાપૂર, ઠેર-ઠેર સેવાકીય કેમ્પોથી માઈભક્તોની સેવા