Ganesh Chaturthi 2026: ગણપતિ બાપ્પાને વિદાય આપતી વખતે શું કરવું અને શું ન કરવું? જાણો વિસર્જનના જરૂરી નિયમો

Ganesh Chaturthi 2026: ગણેશ ચતુર્થીથી શરૂ થયેલા ગણેશોત્સવનો હવે ધીમે ધીમે સમાપન તરફ આગળ વધી રહ્યો છે. વર્ષ 2026માં ગણેશ ચતુર્થી 14 સપ્ટેમ્બરે ઉજવવામાં આવી હતી અને અનંત ચતુર્દશી 25 સપ્ટેમ્બર, શુક્રવારે છે. આ દિવસે મોટી સંખ્યામાં ભક્તો ગણપતિ બાપ્પાની મૂર્તિનું વિસર્જન કરીને તેમને ભાવભીની વિદાય આપશે.

ગણપતિ વિસર્જન માત્ર મૂર્તિને પાણીમાં વિસર્જિત કરવાની પ્રક્રિયા નથી, પરંતુ ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર બાપ્પાને શ્રદ્ધા અને સન્માન સાથે વિદાય આપવાની પરંપરા છે. તેથી વિસર્જન પહેલાં અને દરમિયાન કેટલીક બાબતોનું ધ્યાન રાખવામાં આવે છે.

વિસર્જન પહેલાં કરો ઉત્તર પૂજા

ધાર્મિક પરંપરા મુજબ ગણપતિ વિસર્જન પહેલાં ઉત્તર પૂજા કરવાની માન્યતા છે. આ દરમિયાન ભગવાન ગણેશની વિધિવત પૂજા કરવામાં આવે છે અને તેમને ભોગ ધરાવવામાં આવે છે. પરિવારની સુખ-શાંતિ, સમૃદ્ધિ અને મંગલ માટે પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે.

ઘણી પરંપરાઓમાં ઉત્તર પૂજા બાદ ગણપતિની મૂર્તિને તેના સ્થાનેથી થોડું આગળ ખસેડવામાં આવે છે. તેને બાપ્પાની વિદાયની તૈયારી સાથે જોડવામાં આવે છે. જોકે પૂજાની ચોક્કસ રીત પરિવાર અને સ્થાનિક પરંપરા પ્રમાણે અલગ હોઈ શકે છે.

બાપ્પાને ભોગ ધરાવીને આરતી કરો

વિસર્જન માટે બાપ્પાને લઈ જતા પહેલાં તેમને ફૂલ, દુર્વા, મોદક અથવા શ્રદ્ધા અનુસાર અન્ય ભોગ અર્પણ કરી શકાય છે. ત્યારબાદ પરિવારના સભ્યો સાથે મળીને આરતી કરવાની પરંપરા છે.

આ સમયે ભગવાન ગણેશને જાણતાં-અજાણતાં થયેલી ભૂલો માટે ક્ષમા માંગીને પરિવાર પર આશીર્વાદ જળવાઈ રહે તેવી પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે.

જયકારો સાથે આપો ભાવભીની વિદાય

ગણપતિ બાપ્પાની મૂર્તિને વિસર્જન માટે લઈ જતી વખતે તેમને સન્માનપૂર્વક લઈ જવી જોઈએ. ભક્તો “ગણપતિ બાપ્પા મોરયા, આવતા વર્ષે વહેલા આવજો” જેવા જયકારો સાથે બાપ્પાને વિદાય આપે છે.

પરિવારના સભ્યો અને ભક્તો સાથે મળીને વિસર્જનમાં જોડાય તો તેને બાપ્પાની વિદાયનો સામૂહિક અને ભાવનાત્મક પ્રસંગ માનવામાં આવે છે.

વિસર્જન સમયે શું ન કરવું?

વિસર્જન દરમિયાન ઉતાવળ કે બેદરકારીથી બચવું જોઈએ. ગણપતિની મૂર્તિને સન્માનપૂર્વક લઈ જવી જોઈએ અને કોઈપણ પ્રકારનું અપમાનજનક વર્તન ન કરવું જોઈએ.

સાથે જ પર્યાવરણને નુકસાન ન થાય તેનું પણ ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે. મૂર્તિનું વિસર્જન એવી જગ્યાએ ન કરવું જોઈએ જ્યાં તેના કારણે જળ પ્રદૂષણ થાય અથવા કુદરતી જળસ્રોતને નુકસાન પહોંચે. પર્યાવરણને ધ્યાનમાં રાખીને સ્થાનિક તંત્ર દ્વારા નક્કી કરાયેલા વિસર્જન સ્થળો અને નિયમોનું પાલન કરવું યોગ્ય છે.

શું બાપ્પાને એકલા વિદાય આપવી જોઈએ?

ગણપતિ વિસર્જનને પરિવાર અને ભક્તો માટે બાપ્પાની અંતિમ વિદાયનો મહત્વપૂર્ણ પ્રસંગ માનવામાં આવે છે. તેથી શક્ય હોય તો પરિવારના સભ્યો સાથે મળીને બાપ્પાને વિદાય આપવાની પરંપરા રાખવામાં આવે છે.

જોકે, બાપ્પાને એકલા વિદાય ન આપવી જોઈએ એવો કોઈ સર્વમાન્ય કડક નિયમ નથી. આ બાબત પરિવારની શ્રદ્ધા, પરંપરા અને પરિસ્થિતિ પર આધારિત હોઈ શકે છે.

2026માં ક્યારે છે અનંત ચતુર્દશી?

2026માં અનંત ચતુર્દશી 25 સપ્ટેમ્બર, શુક્રવારે છે અને આ દિવસે ગણેશ વિસર્જનનો મુખ્ય દિવસ રહેશે. જોકે ગણપતિની સ્થાપના કેટલા દિવસ માટે કરવામાં આવી છે તેના આધારે કેટલાક ભક્તો અગાઉ પણ વિસર્જન કરે છે. અલગ-અલગ પરંપરામાં દોઢ, ત્રણ, પાંચ કે સાત દિવસ બાદ પણ વિસર્જન કરવામાં આવે છે.

નોંધ: પૂજા અને વિસર્જનની ચોક્કસ વિધિ તથા મુહૂર્ત શહેર, પંચાંગ અને પરિવારની પરંપરા પ્રમાણે બદલાઈ શકે છે. ધાર્મિક વિધિ માટે સ્થાનિક પંચાંગ અથવા પુરોહિતની સલાહ લેવી યોગ્ય છે.}

આ પણ વાંચો : Ganesh Chaturthi 2026: ગણપતિ બાપ્પાને 10 દિવસ શું ધરાવવું? જાણો દિવસ પ્રમાણે 10 ખાસ ભોગ