રાજસ્થાનમાં પ્રસૂતિ બાદ સાત મહિલાઓના સંદિગ્ધ મોતના ગંભીર મામલે સમગ્ર દેશમાં આરોગ્ય તંત્રમાં ચિંતાનો માહોલ સર્જાયો છે. પ્રાથમિક તપાસમાં ખામીયુક્ત ઓક્સિટોસિન ઈન્જેક્શનના ઉપયોગને આ દુર્ઘટનાના સંભવિત કારણ તરીકે ઓળખવામાં આવ્યું છે. આ ઘટનાએ માતા અને શિશુ આરોગ્ય સેવાઓની દવા ગુણવત્તા નિયંત્રણ વ્યવસ્થાની ગંભીર ખામીઓને ઉજાગર કરી છે.

તપાસમાં સામે આવ્યું છે કે અમૃતસર સ્થિત એક ફાર્માસ્યુટિકલ કંપની દ્વારા ઉત્પાદિત ‘ટોસિન’ નામના ઓક્સિટોસિન ઈન્જેક્શનમાં નક્કી કરાયેલ પ્રમાણમાં સક્રિય ઘટક હાજર નહોતો. રાજસ્થાન ડ્રગ કંટ્રોલ વિભાગની લેબોરેટરી તપાસમાં દવાના ગુણવત્તા ધોરણોનું ઉલ્લંઘન સાબિત થયું હતું. આ આધારે કેન્દ્રીય દવા નિયંત્રણ સંગઠને કંપનીના પંજાબ અને હિમાચલ પ્રદેશ સ્થિત ઉત્પાદન એકમોની તપાસ હાથ ધરી હતી.

જાંચ રિપોર્ટના આધારે કેન્દ્ર સરકારે તાત્કાલિક કાર્યવાહી કરતા કંપનીનું ઉત્પાદન લાયસન્સ રદ કર્યું છે. સાથે જ સ્વાસ્થ્ય મંત્રાલયે રાજસ્થાન સરકાર પાસેથી સમગ્ર ઘટનાની વિગતવાર ફેક્ટ-ફાઇન્ડિંગ રિપોર્ટ માંગ્યો છે. વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થાએ પણ ભારત સરકારને પત્ર લખીને જાણકારી માંગેલી છે કે શું આવી દવાઓ અન્ય રાજ્યોમાં પણ પહોંચી છે કે નહીં.

મૃતક સાત મહિલાઓમાં કોટા અને બીકાનેરના વિવિધ હોસ્પિટલમાં પ્રસૂતિ બાદ સારવાર લઈ રહેલી મહિલાઓનો સમાવેશ થાય છે. ઓક્સિટોસિન દવા પ્રસૂતિ દરમિયાન ગર્ભાશય સંકોચન, રક્તસ્રાવ નિયંત્રણ અને પ્રસૂતિ પ્રેરણા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ગણાય છે, તેથી તેની ગુણવત્તામાં ખામી જીવલેણ સાબિત થઈ શકે છે.

હાલમાં તપાસ એજન્સીઓ દવાના સપ્લાય ચેઇન, બેચ વિતરણ અને હોસ્પિટલ ખરીદી પ્રક્રિયાની વિગતવાર તપાસ કરી રહી છે, જેથી જવાબદારી નક્કી કરી શકાય અને ભવિષ્યમાં આવી ઘટનાઓ અટકાવવા માટે નિયંત્રણ વ્યવસ્થાને વધુ મજબૂત બનાવી શકાય.