PM Ujjwala Yojna Rule Change: સોમવારે, કેન્દ્ર સરકારે સબસિડીવાળા LPG સિલિન્ડરની સંખ્યામાં મોટો ઘટાડો કરીને પ્રધાનમંત્રી ઉજ્જવલા યોજના (PM Ujjwala Yojana Rule Change) ના લાભાર્થીઓને મોટો ઝટકો આપ્યો. દેશમાં તેલ વિતરણ કંપનીઓ દ્વારા તાજેતરમાં 14.2 કિલોગ્રામના ઘરેલુ LPG સિલિન્ડરના ભાવમાં વધારા બાદ, હવે સરકારે આ મોટો નિર્ણય લીધો છે. ઉજ્જવલા યોજનાના નિયમોમાં ફેરફાર બાદ, હવે PMUY ના લાભાર્થીઓને પહેલા ચાર રિફિલ પર પ્રતિ સિલિન્ડર 300 રૂપિયાનું ડાયરેક્ટ બેનિફિટ ટ્રાન્સફર (DBT) મળશે. સરેરાશ, એક સામાન્ય ઉજ્જવલા યોજના પરિવાર વર્ષમાં લગભગ ચાર રિફિલ વાપરે છે, અગાઉ PMUY લાભાર્થીઓને વર્ષમાં નવ રિફિલ પર સબસિડી મળતી હતી.

2016થી 10.5 કરોડ કનેક્શન
મોદી સરકારે મે 2016માં પ્રધાનમંત્રી ઉજ્જવલા યોજના શરૂ કરી હતી. પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, PMUY દ્વારા સ્વચ્છ રસોઈ ઇંધણ લાખો ઘરોમાં પહોંચ્યું છે, જે મહિલાઓને સશક્ત બનાવવામાં અને ભારતીય પરિવારોના જીવનધોરણમાં સુધારો કરવામાં મદદ કરે છે. આ યોજનાથી જરૂરિયાતમંદ લોકોને સંપૂર્ણ લાભ થયો છે. આ સરકારી યોજનાની શરૂઆતથી, ગરીબ પરિવારોની મહિલાઓને 105 મિલિયનથી વધુ મફત LPG કનેક્શન પૂરા પાડવામાં આવ્યા છે.

સરકાર 300 રૂપિયાની સબસિડી આપે છે
ઉજ્જવલા યોજના શરૂ થયા પછી, સરકારે LPGને સસ્તું રાખવા માટે મે 2022 માં આ 14.2 કિલોગ્રામના ઘરેલુ LPG સિલિન્ડર પર 200 રૂપિયાની સબસિડી આપવાનું શરૂ કર્યું અને ઓક્ટોબર 2023 માં તેને વધારીને 300 રૂપિયા પ્રતિ સિલિન્ડર કરવામાં આવ્યું, જે લાભાર્થીઓને સતત આપવામાં આવી રહ્યું છે અને આ LPG સબસિડીના પૈસા દરેક રિફિલ પછી સીધા લાભાર્થીઓના બેંક ખાતામાં જમા થાય છે. જો આપણે પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયના ડેટા પર નજર કરીએ તો, સરકારે અત્યાર સુધીમાં 52,000 કરોડ રૂપિયા LPG સબસિડી તરીકે આપ્યા છે.

નુકસાન છતાં સબસિડી રાહત ચાલુ છે
મધ્ય પૂર્વના તણાવ અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ થવાથી તેલ અને ગેસ સંકટ વધુ ઘેરું બન્યું છે, ત્યારે સરકારી તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓને દરેક ઘરેલુ ગેસ સિલિન્ડર પર લગભગ 700 રૂપિયાનું નુકસાન થઈ રહ્યું છે. આ દરમિયાન, સિલિન્ડરના ભાવમાં પણ વધારો કરવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ સરકારે પ્રતિ સિલિન્ડર 300 રૂપિયાની સબસિડી આપવાનું ચાલુ રાખ્યું છે, જે ઉજ્જવલા યોજનાના લાભાર્થીઓ માટે મોટી રાહત છે. સામાન્ય ગ્રાહકો માટે 14.2 કિલોગ્રામના સિલિન્ડરની કિંમત 942 રૂપિયા છે, જ્યારે સબસિડીવાળી ઉજ્જવલા યોજના હેઠળ, પહેલા ચાર સિલિન્ડર માટે પ્રતિ રિફિલ 642 રૂપિયા ચૂકવવા પડે છે.

12 થી 9 અને હવે ફક્ત 4 સિલિન્ડર
પ્રધાનમંત્રી ઉજ્જવલા યોજના (PMUY) હેઠળ, લાભાર્થીઓને શરૂઆતમાં વાર્ષિક 12 સબસિડીવાળા સિલિન્ડર આપવામાં આવતા હતા, જે ગયા વર્ષે ઘટાડીને નવ કરવામાં આવ્યા હતા અને હવે, એક મોટા નિર્ણયમાં, તે ચાર LPG સિલિન્ડર સુધી મર્યાદિત કરવામાં આવ્યા છે. પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયે આ પગલાને વાસ્તવિક સરેરાશ સ્થાનિક વપરાશ સ્તર સાથે નાણાકીય સહાય લાવવાના હેતુથી વર્ણવ્યું છે.

લાભાર્થીઓને કેટલું નુકસાન?
તેલ મંત્રાલયના અધિક સચિવ પ્રવીણ માલ ખાનુજાના જણાવ્યા અનુસાર, ઉજ્જવલા પરિવારોના સરેરાશ વાર્ષિક ગેસ વપરાશને ધ્યાનમાં રાખીને સુધારેલી પાત્રતા નક્કી કરવામાં આવી છે. જોકે, પ્રતિ રિફિલ સબસિડીની રકમ યથાવત રાખવામાં આવી છે. તાજેતરના ફેરફાર પછી, લાભાર્થી દીઠ વાર્ષિક સહાયની મહત્તમ મર્યાદા 1,200 રૂપિયા થઈ ગઈ છે. લાભાર્થીઓ પરની અસર વિશે વાત કરીએ તો, અત્યાર સુધી તેમને 9 LPG સિલિન્ડર પર 300 રૂપિયાની સબસિડી સાથે વાર્ષિક 2700 રૂપિયાની સહાય મળતી હતી, પરંતુ હવે તેમાં એક જ ઝટકામાં 1500 રૂપિયાનો ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે.

વૈશ્વિક સ્તરે LPG ભાવ વધારાને ટાંકીને, સરકારે LPG સિલિન્ડરના ભાવ વધારવા અને ઉજ્જવલા યોજના હેઠળ સબસિડીવાળા સિલિન્ડરની સંખ્યામાં ઘટાડો કરવાના નિર્ણયનો બચાવ કર્યો છે. નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે સુધારેલ સબસિડી માળખું સરકાર પરના નાણાકીય બોજને ઘટાડવામાં મદદ કરશે, સાથે સાથે રસોઈ માટે LPG પર નિર્ભર પરિવારોને પણ સહાય પૂરી પાડશે.